Olie ruimen met handen en matten van stro

De grootste olieramp in China’s recente geschiedenis zet het land aan tot nadenken. De milieuwetgeving moet aangescherpt. Het ontbreekt de Chinezen ook aan kennis. Nederland heeft die wel in huis.

Waar ieder detail over het olielek in de Golf van Mexico breed wordt uitgemeten, blijft het aan de westkant van de Stille Oceaan opvallend stil. Er is nog veel onbekend over wat milieuorganisaties omschrijven als China’s grootste olieramp in de recente geschiedenis.

Zo is onduidelijk waarom twee oliepijpleidingen ruim anderhalve week geleden ontploften bij de haven van Dalian, dat ongeveer 900 kilometer ten oosten van Beijing ligt. De pijpleidingen zijn mede in het bezit van China’s grootste oliebedrijf CNPC. De explosie ontstond na het overpompen van ruwe olie van een Libische tanker naar een opslagfaciliteit in Xingang. Volgens de Chinese overheid loopt er een onderzoek naar de oorzaak van het ongeluk. Voordat de uitslag daarvan bekend is, kan er niets worden gezegd.

Het blijft ook gissen wat de omvang is van de schade die de olie toebrengt aan het milieu. De olievlek breidt zich snel uit. Hij verdubbelde in een week tijd tot 430 vierkante kilometer. „De olievlek beslaat maar één procent van de oppervlakte van de vlek in de Golf van Mexico, maar het gaat in China wel om zogenoemde persistente olie. Die is schadelijker voor het milieu dan de olie die de Golf van Mexico in lekt”, zegt Wierd Koops, lector calamiteitenbestrijding op het water aan NHL Hogescholen. Ook zit hij in de Spill Resistant Group Holland, een organisatie die in samenwerking met de Nederlandse overheid China adviseert op het gebied van rampenbestrijding op zee.

„Deze ruwe olie wordt uiteindelijk niet afgebroken door het milieu. In de Golf van Mexico, waar een ander soort olie lekt, is dat wel het geval. Ruim je de olie bij de kust van Dalian niet op, dan heeft dat grote impact op het zeeleven en de kwaliteit van het water.”

Koops is niet pessimistisch. „De Chinezen zullen de olievlek uiteindelijk wel onder controle krijgen.” Maar de manier waarop verschilt nogal van de opruimpraktijken in de Golf van Mexico. De Chinezen doen alles met de hand. Het ontbreekt ze aan goede materialen. Zo gebruiken sommige opruimwerkers plastic flessen om de olie uit de zee te halen. Zo’n 800 lokale vissers zijn ingezet die met matten van stro proberen de olie te absorberen. Deze manier van opruimen brengt risico’s met zich mee. Eén opruimwerker is al gestorven.

De afgelopen jaren heeft China binnen no time zijn energiecapaciteit uitgebreid. De bouw van raffinaderijen is in tien jaar tijd verdubbeld. De raffinaderij bij Dalian is de grootste in het land. Samen met CNPC ontwikkelt Dalian ook een fabriek voor LNG (vloeibaar gas). De uitbreiding van de capaciteit is een antwoord op China’s groeiende energiebehoefte. Onlangs werd bekend dat de energieconsumptie in China zelfs hoger ligt dan die in de Verenigde Staten.

Ondertussen blijven de veiligheid en de milieuwetgeving in China sterk achter bij die van andere landen, zegt Koops. Zo varen er in de Chinese binnenwateren afgekeurde schepen afkomstig uit het Westen. „Internationaal moeten de schepen voorzien zijn van een zogenoemde dubbele wand. China lapt die regel aan zijn laars.” Ook op het gebied van schadevergoedingen loopt het land achter. „Reken er niet op dat de vissers die worden getroffen door de olieramp financieel tegemoet worden gekomen.”

„Op milieugebied is China een vreemd land”, zegt Koops. „Huisdieren kennen de Chinezen niet, alle honden en katten eten ze op, waardoor ze weinig feeling hebben voor de natuur. Olie werd tot nu toe altijd gezien als een product uit de natuur dat weinig schade kon doen.”

Het is een mening die Chinese milieuorganisaties onderschrijven. Onlangs zei Zhong Yu van de Chinese tak van Greenpeace in de zakenkrant The Financial Times dat Chinese media meer aandacht moeten besteden aan de schade die de olie toebrengt aan het milieu en de kwaliteit van het water.

„Je merkt dat de Chinezen op dit gebied wel veranderen. Deze ramp zet aan tot nadenken en dwingt het land milieu- en veiligheidswetgeving aan te scherpen”, zegt Koops. Al twee keer heeft een Chinese delegatie Nederland bezocht om te praten over olie- en rampenbestrijding.

Koops was aanwezig bij die overleggen, die plaats hebben op overheidsniveau. „China heeft geen enkel rampenplan op de plank liggen als er een dergelijke ramp uitbreekt. Nederland heeft zo ongeveer voor ieder natuur- en zeegebied een apart calamiteitenplan. „Aan goedkope arbeiders ontbreekt het niet in China, maar aan kennis wel. Dus komen de Chinezen naar Nederland. Een derde missie staat gepland in het najaar. Ik verwacht dat die vervroegd wordt na deze ramp.”