Behoud hypotheekrenteaftrek zal zwaar gevecht in formatie worden

VVD, PvdA, GroenLinks en D66 zullen vele compromissen moeten sluiten om tot Paars-plus te komen. Trouw zet de pijnpunten op een rij.

Grootschalige hervormingen op de woningmarkt zijn nodig, stelde D66 tijdens de verkiezingscampagne. Dat zou een breekpunt zijn. De VVD liet zich niet door het CDA verleiden om het behoud van de hypotheekrenteaftrek tot breekpunt te benoemen, maar liet wel duidelijk blijken dat daar niet aan getornd gaat worden als de liberalen gaan regeren.

De huurmarkt wil de VVD wel aanpakken. Het stoort de VVD dat sociale huurwoningen ’dubbel worden gesubsidieerd’: met een kunstmatig laaggehouden huurprijs én met een huurtoeslag. De VVD wil de huurmarkt liberaliseren, en wil dat de corporaties een deel van hun woningbezit verkopen, zodat meer starterswoningen beschikbaar komen. Het geld dat dit binnenbrengt, moet worden aangewend om mensen te ondersteunen die niet zelfstandig in hun woonbehoefte kunnen voorzien.

GroenLinks stelt voor om de mensen met een goed inkomen hun sociale huurwoning te laten kopen. ’Bij verhuizing kan de corporatie dan de woning weer terugkopen. Zo komt het overheidsgeld bij de laagste inkomens terecht, blijven buurten gemengd en ontstaat een grote sociale koopsector.’ D66 wil een jaarlijkse inkomenstoets bij mensen in een sociaal huurhuis invoeren om scheefwonen tegen te gaan. Op het moment dat mensen in staat zijn een hogere huur te betalen, moet de subsidie op het huis worden verlaagd.

Maar alleen de huursector aanpakken is voor D66, PvdA en GroenLinks niet genoeg. Het frustreert ze dat via de hypotheekrenteaftrek het niet aflossen van de schuld op je huis wordt gesubsidieerd. Daarbij moet het voor starters makkelijker worden een eigen huis te kopen, dat nu door de hypotheekrenteaftrek vaak te duur is. De hypotheekrenteaftrek moet wel langzaam worden afgebouwd, zodat de woningmarkt niet instort; ook de grote vrees van de VVD. De meeste partijen trekken er daarom dertig jaar voor uit. Zo wil de PvdA de maximale aftrek van 52 procent nu omlaag brengen naar 30 procent in 2037. De maximale schuld waarover kan worden afgetrokken, wordt eerst verlaagd naar 1 miljoen euro. Dat bedrag wordt in dertig jaar teruggebracht naar de gemiddelde huizenprijs (momenteel bijna drie ton).

Heel geleidelijk allemaal. Toch verwacht het Centraal Planbureau dat de effecten op de prijs van koopwoningen al direct worden gevoeld. In 2015 ligt de prijs bij de PvdA-plannen zo’n 7 procent lager. Als D66 de woningmarkt mag hervormen, gaan de prijzen zelfs met 10 procent omlaag. Het CPB verwacht wel dat de huizenprijzen uiteindelijk weer zullen aantrekken, maar of dat de VVD geruststelt, valt te betwijfelen.

De VVD zal heel ver gaan voor behoud van de hypotheekrenteaftrek. Mocht dat lukken, dan hoeft D66 niet direct te breken. Ook veranderingen in de huurmarkt, het afbouwen of afschaffen van de overdrachtsbelasting of het verlagen of verhogen van het eigenwoningforfait zijn allemaal hervormingen zoals D66 de kiezer beloofde.