De rente is niet te veranderen, kwaliteit pensioenbestuur wel

De crisis in de pensioenwereld heeft met de aankondiging van minister Piet Hein Donner, dat een veertien pensioenfondsen wellicht niet ontkomen aan verlaging van pensioenuitkeringen en pensioenaanspraken, een voorlopig droevig dieptepunt bereikt.

In alle reacties de afgelopen dagen valt vooral op dat de kritiek zich richt op zaken die niet te veranderen zijn, óf op mensen die er niet verantwoordelijk voor zijn. Pleidooien om bijvoorbeeld pensioenfondsen de mogelijkheid te geven met een hogere rente te rekenen zijn onzinnig. De lage rente is geen fenomeen van korte tijd. En willens en wetens met een hogere rente rekenen, betekent de problemen verergeren en vervolgens naar de toekomst doorschuiven.

Kritiek op Donner of de Nederlandsche Bank is ook niet geheel terecht. De minister heeft juist zo lang mogelijk gewacht alvorens het drastische besluit te nemen om rechten te verlagen. Het verwijt dat hij onrust heeft gewekt door de namen van de betreffende fondsen niet te noemen, is onterecht. Dat is zijn taak niet. En de Nederlandsche Bank, die het wel zou kunnen doen, zal terecht eerst met de fondsen de situatie willen bespreken.

De crisis in de pensioenwereld leert tegelijkertijd iets heel anders. Tussen fondsen bestaan grote verschillen. Het ene fonds staat er, ondanks alles, gezond bij, het andere zit in zware problemen. Dat onvermijdelijk gezien de wijze waarop het aanvullend pensioen geregeld is, maar vaak ook heeft de financiële situatie van een fonds rechtstreeks te maken met de deskundigheid van het fondsbestuur.

De tijd dat besturen van pensioenfondsen konden bestaan uit goedwillende amateurs is reeds lang voorbij. Desondanks constateerde het directielid van de Nederlandsche Bank, Joanna Kellerman, vorig jaar tijdens een hoorzitting van de Tweede Kamer dat het in veel besturen aan deskundigheid ontbreekt.

De Nederlandsche Bank, die benoemingen in de besturen van pensioenfondsen goedkeurt, heeft deskundigheidsverhoging zelf in de hand en zal die ook voortvarender ter hand moeten nemen.

Die nood aan deskundigheid is er voor een enorm aantal pensioenfondsen. Als hun aantal kleiner zou zijn, en hun omvang groter, zou het gemakkelijker zijn om uit organisaties van werknemers en werkgevers deskundige bestuurders te rekruteren. Gezien de enorme verantwoordelijkheid van pensioenfondsen is dat bittere noodzaak.