Obama kan het niet goed doen

Het was onontkoombaar: ook president Obama moest zich mengen in de controverse over de bouw van een islamitisch centrum in de buurt van ’Ground Zero’. Vrijdagavond, tijdens een diner op het Witte Huis ter gelegenheid van het begin van de islamitische vastenmaand Ramadan, zei hij dat moslims overal in Amerika een moskee moeten kunnen bouwen, zo lang dat maar volgens de plaatselijke regels is, ook op de zuidpunt van Manhattan.

Daar sloegen op 11 september 2001 twee vliegtuigen, gekaapt door islamistische terroristen, in de torens van het World Trade Center. De plek staat sindsdien bekend als ’Ground Zero’. Nabestaanden van de slachtoffers daar, en politieke groeperingen die vrezen voor een ’islamisering’ van de VS, voeren actie tegen een islamitisch centrum dat ’triomfalistisch’ zou uitkijken over ’de begraafplaats van slachtoffers van de islam’. Bezweringen dat het centrum een gematigde islam zal verkondigen en de dialoog met niet-moslims zoekt, geloven ze niet.

Een dag later, tijdens een korte vakantie in Florida, benadrukte Obama dat hij zich niet had willen en ook in de toekomst niet zal uitspreken over de vraag of het verstandig was een islamitisch centrum te bouwen zo dicht bij Ground Zero. Hij was toen door de tegenstanders van het centrum al flink onder handen genomen. De Republikeinse fractieleider in het Huis van Afgevaardigden noemde het „een zorgwekkende reactie op een zorgwekkend plan”.

Nadat de kwestie van een lokale controverse uitgroeide tot een landelijk onderwerp van debat, was de druk groot geworden voor Obama om er iets over te zeggen. Tegelijkertijd kon hij het nooit goed doen. Als hij zich tegen de moskee zou verklaren, zou hij ervan kunnen worden beschuldigd de principes waarop Amerika is gegrondvest te verraden. Het zou ook het failliet zijn van zijn beleid om een betere verhouding te scheppen tussen de Verenigde Staten en de islamitische landen. Zou hij zich voor de moskee verklaren – een conclusie die zijn politieke tegenstanders nu maar al te graag trekken – dan staat hij te kijk als iemand die de slachtoffers van 11 september niet respecteert of erger: als toch de stiekeme moslim waar een deel van de Amerikanen hem nog steeds voor houdt.

Zijn partijgenoten hadden het liefst gezien dat Obama zich er helemaal niet over had uitgesproken. Begin november zijn er Congresverkiezingen, en nu het met het economische herstel niet wil vlotten, zullen die moeilijk genoeg zijn voor de Democraten. Met een grondwettelijk verantwoord betoog over godsdienstvrijheid vallen weinig stemmen te winnen. Maar er was voor de president geen ontkomen aan.