De natuur moet losser beheerd

Het aantal dagvlindersoorten vermindert de komende tientallen jaren met zeker 75 procent. Vijftig broedvogelsoorten zullen in aantallen achteruitgaan. De kwaliteit van de natuur in Nederland staat de komende tientallen jaren ernstig onder druk door de verandering van het klimaat.

Dit blijkt uit een verkennend onderzoek van Natuurmonumenten naar de gevolgen van de klimaatverandering in haar natuurgebieden, dat zondagochtend in het radioprogramma ’Vroege Vogels’ wordt gepresenteerd.

Door verschuiving van de klimaatzones veranderen de leefgebieden van plant- en diersoorten. Sommige soorten kunnen de snelheid van vier kilometer per jaar waarmee de zones zich verplaatsen niet bijbenen. Daardoor kunnen planten en dieren die staan of wonen aan de zuidrand van het verspreidingsgebied van hun soort, zich daar niet handhaven.

Beleidsmedewerker Harm Piek van Natuurmonumenten: „Om soorten de gelegenheid te geven te verhuizen, is het van het grootste belang versnippering van de natuur te voorkomen. De klimaatverandering maakt de voltooiing van de Ecologische Hoofdstructuur (aaneenrijging van natuurgebieden) nog dringender. Als diersoorten niet weg kunnen uit natuurgebieden die ongeschikt voor ze worden, dan sterven ze daar uit. Ook moeten we kijken naar de kwaliteit van de gebieden waar dieren eten, rusten en doortrekken, en die niet ons eigendom zijn.”

Al die maatregelen kosten geld en dat is niet ongelimiteerd voorhanden. De vraag is of er voor alle verdwijnende soorten strijd moet worden geleverd. In ieder geval zal het stellen van prioriteiten op Europees niveau moeten gebeuren, stellen de onderzoekers.

Er zijn soorten en gebieden waar Nederland internationale verantwoordelijkheid voor draagt. Bijvoorbeeld de roerdomp, grote karekiet, noordse woelmuis, dwergstern, strandplevier en groenknolorchis. Piek: „Eerst gaan we proberen te redden wat er te redden valt. Om te beginnen veranderen we het beheer in al onze gebieden. We gaan de natuur begeleiden in plaats van met straffe hand proberen te behouden. Alleen dan is er een kans dat we de veranderingen van de biodiversiteit beter kunnen opvangen.”

Voor het onderzoek bracht Natuurmonumenten de te verwachten gevolgen tot 2050 in beeld. Piek: „Vooral onze duinen, kwelders, schraallanden, heideterreinen, moerassen, zoute getijdegebieden en rivieren krijgen het zwaar te verduren. De bestaande bedreigingen van verdroging, vermesting en versnippering worden versterkt door de klimaatveranderingen. Daar moeten we in ons beheer rekening mee houden.”