Stel sowieso het genieten voorop deze zomer

Louise Boelens is arbeidspsycholoog en jurist. U kunt haar uw vraag over de omgang met collega’s, chefs en personeel, promotie, stress en andere kwesties rondom werk voorleggen.

De vakantie nadert en dat roept een vraag op. In de laatste weken werk ik altijd extra hard om achterstallige klussen weg te werken op het werk, dat voelt op zich OK. Maar thuis is er dan ook veel te doen om de vakantie voor te bereiden. Als het dan vakantie is heb ik vaak wel een hele week nodig om af te taaien. De vakantie is dus eigenlijk altijd te kort voor mij. Als ik weer begin met werken, heb ik gedurende de eerste week nog een ontspannen gevoel. Maar het lijkt wel alsof dat gevoel steeds sneller verdwijnt. Eigenlijk is het nu zo dat ik de eerste weken na de vakantie extra zwaar vindt omdat het zo tegenvalt. Dat geeft dan weer spanning waardoor ik slecht slaap. Wat doe ik verkeerd?

Als u ieder jaar na de zomer vermoeider bent dan het jaar ervoor, doet u inderdaad iets helemaal niet goed. Het zou kunnen zijn dat u in een sluipend roofbouwproces zit. U neemt wekelijks/dagelijks te weinig herstel, waardoor u vaak uw moeheid moet ’overrulen’. U wordt nog vermoeider en heeft nog meer herstel nodig. Zolang u maar in de actie bent, merkt u het wellicht niet – gewend als u bent om de signalen te negeren – maar in de vakantie heeft uw lichaam alle tijd om u te vertellen hoe moe u bent. Logischerwijs wordt het met het jaar moeilijker om in het oude patroon te stappen. U bent als het ware te moe om de signalen nog langer naast u neer te leggen.

Ga bij u zelf te rade. Als u inderdaad in zo’n roofbouwproces zit, moet u zich realiseren dat ’moeheid’ de grootste stressor is waar u mee heeft te maken. Iedere keer dat u dat schepje erbovenop doet om het vol te houden, spreekt u uw stresssysteem aan. Dat betekent dat uw lichaam in een gespannen toestand raakt en een hoop stresshormonen aanmaakt. Dit maakt het vervolgens weer lastig om snel te ontspannen. U herkent vast de situatie dat u zich aan de ene kant uitgeput voelt terwijl er tegelijk een soort ongerichte spanning over u regeert. Vooral als je ’s nachts ligt te piekeren kun je dit goed waarnemen.

Het is dus een valkuil om vlak voor de vakantie extra hard te gaan werken. Beter zou u het omgekeerde kunnen doen: al een beetje aftaaien. Uit onderzoek blijkt dat pauzes (tussendoor en in ieder geval met de lunch) cruciaal zijn. Dit kost niks. Gebleken is namelijk dat het nemen van pauze zich terugbetaalt doordat je productiever gaat werken. Hetzelfde geldt voor de avonden. Juist het echte afkoppelen, dus iets totaal anders gaan doen –sporten bijvoorbeeld (mits niet te laat op de avond) is heilzaam.

Probeer tijdens uw vakantie vrede te sluiten met uw moeheid. Doe niet allerlei dingen tegelijk, maar oefen erin de dingen een voor een te doen. Spreek uzelf toe, zoals ’blijf kalm, ik houd mijn aandacht bij wat ik nu aan het doen ben’. Ga niet in een keer over tot ’helemaal niets doen’. Doe aan bewegen, dat helpt om de ongerichte spanning af te vloeien. Maar overdrijf niet. Wissel het af met actieve ontspanning. Ga bijvoorbeeld rustig zitten en richt uw aandacht op uw adem. Vertraag de adem tot vijf à zes keer per minuut (zie bijvoorbeeld het boekje van K. de Jong en B. Bakker, ’Verademing’). Doe dit regelmatig en geniet van de heilzame werking. Stel sowieso genieten voorop deze zomer.