Aardwarmte voor aardbeien

IJsselmuiden een centrum voor glastuinbouw? Als het aan de gemeente Kampen ligt wel. „Wist je dat tien procent van alle witlof in Nederland hier vandaan komt”, vraagt wethouder Bert Boerman van de gemeente Kampen retorisch.

Boerman (ChristenUnie, ruimtelijke ordening) rijdt over nieuwe brede wegen langs nieuwe glimmende kassen in de Koekoekspolder. Deze polder is helemaal opnieuw ingericht om Randstedelijke en regionale tuinders te verwelkomen. Een lokkertje is daarbij het duurzame aardwarmteproject. Dat moet de Koekoekspolder extra aantrekkelijk maken. Als het meezit, kunnen tuinders binnenkort hun kassen verwarmen met warm aardwater dat uit een twee kilometer diepe put wordt gepompt en na afkoeling weer retour gaat.

„Die aardwarmte is echt een stimulans”, zegt de IJsselmuidense tuinder Richard Kalter. Met zijn vrouw Annet runt hij aan de Koekoeksweg een aardbeienkwekerij annex winkel. Pal voor zijn bedrijf (1 hectare) wachten de zomerkoninkjes in een aardbeienautomaat op hongerige passanten. Kalter, geboren en getogen in IJsselmuiden, wil ook vanwege het energieproject uitbreiden in de Koekoekspolder.

Momenteel beginnen proefboringen om te onderzoeken of het aardwarmteproject haalbaar is. Maar Boerman klinkt daarover al vrij zeker. Kampen, de provincie Overijssel en de zittende tuinders durfden de investering in het onderzoek wel aan. Aardwarmte maakt tuinders onkwetsbaar voor prijsschommelingen van fossiele brandstoffen zoals gas. Het gebruik van aardwarmte bespaart volgens de provincie jaarlijks 5 miljoen kuub aan gas en 7 kiloton aan CO2-uitstoot.

De Koekoekspolder is een van de plekken in Nederland waar regionale glastuinbouw wordt gebundeld. Verspreid liggende provinciale kassen en weggesaneerde tuinders uit nationale kerngebieden als het Westland en Aalsmeer moeten naar deze ontwikkelingsgebieden gaan, besloten het Rijk en tuinbouworganisatie LTO in 2000. Hoewel het Rijk dat beleid niet meer strikt volgt, is de Koekoekspolder er na tien jaar wel klaar voor. In totaal is er ruimte voor 210 hectare glastuinbouw. In IJsselmuiden staat nu 80 hectare ’glas’.

Tot een generatie geleden stond het dorp niet bekend om zijn groentekassen. Hoewel in de achttiende en negentiende eeuw de Koekoekspolder werd drooggelegd voor veehouderij en tuinbouw, verscheen pas zestig jaar geleden het eerste witlofwarenhuis. De specialisatie die in de jaren tachtig ontstond, zette een vliegwiel in beweging. Tien jaar later zijn de eerste Westlandse tuinders neergestreken in IJsselmuiden.

Richard Kalter zag hen komen. Hijzelf had een gemengd bedrijf met koeien, sla en witlof. Met zijn vrouw begon hij in 2002 zijn aardbeienkwekerij, die de vruchten regionaal afzet en in het najaar ook Groot-Brittannië en Scandinavië bedient. „Westlanders hebben de woorden voor op de tong liggen”, grapt de tuinder. „Een positieve ontwikkeling.”

Dat vond de toenmalige gemeente IJsselmuiden ook. Die ontwikkelde in 1999 plannen voor een regionaal glastuinbouwcentrum. Na de herindeling met Kampen werden die doorgezet.

Maar als de Koekoekspolder rond 2024 vol moderne tuinderijen staat, zoals Kampen hoopt, wordt uitbreiding een probleem. Overijssel wil het weidelandschap tussen IJsselmuiden en Zwolle sparen en oppert samenwerking met tuinders in de Flevolandse buurgemeente Noordoostpolder. Boerman kan zich dat op termijn wel voorstellen, want het agrarische logistieke centrum van IJsselmuiden bedient al tuinders in de polderdorpen Luttelgeest en Ens. Afzetorganisatie The Greenery ziet bovendien groeikansen voor beide gebieden en is daarom vorig jaar met zijn verkoopkantoor naar IJsselmuiden teruggekeerd.