Nederland geen tweede Arizona

Een rechts (minderheids)kabinet is dichterbij gekomen, daar leek het althans op voor dit weekend. En dat baart mensen die zich sterk maken voor de rechtsstaat zorgen. Zullen moslims en minderheden onder een rechts kabinet ook door de wet beschermd worden? Wellicht zullen de extremere voorstellen van Wilders (zoals de ‘kopvoddentaks’ en het verbieden van de Koran) het niet halen. Maar waar ligt de grens? En wat zullen de politieke gevolgen zijn van nieuw beleid gericht op (sommige) moslims?

De huidige controverse in de Amerikaanse staat Arizona over migratie is misschien aardig vergelijkingsmateriaal. De problemen vanwege de illegale migratie vanuit Mexico naar Arizona zijn veel groter, maar de voorgestelde maatregelen – die daar zoveel heibel veroorzaken – zijn volgens veel Nederlanders waarschijnlijk tamelijk ‘normaal’ vergeleken met de maatregelen die Wilders voorstelt.

Het staatsparlement van Arizona bepaalde dit jaar onder meer dat de politie zal vragen naar de status en de verblijfspapieren van mensen die zij hebben aangehouden – vanwege bijvoorbeeld verkeerscontroles of arrestaties – als zij hen ervan verdenken illegaal te zijn. Maar enkele uren voordat deze wet van kracht werd, stak een federale rechter daar een stokje voor. Ze schrapte de meest controversiële passages omdat ze meende dat ‘de kans groot is dat agenten vreemdelingen zullen arresteren die legaal in de Verenigde Staten verblijven’ en dat de ‘binnendringing van de politie in het leven’ van legale vreemdelingen, Amerikaanse burgers en buitenlandse toeristen onnodig groot zal worden.

In deze vergelijking vallen twee zaken op. In de eerste plaats heeft Arizona een echt probleem. Omdat Californië en Texas er redelijk goed in slagen om illegale immigratie uit Mexico tegen te houden is Arizona de kop van jut geworden. De staat krijgt te weinig hulp van Washington om dit probleem aan te pakken.

Ondertussen is de werkloosheid in Arizona toegenomen tot 9,6 procent. Zolang het goed ging met de economie beschouwden de overheden de toestroom van Latino’s met enige coulance. Maar nu is de politieke druk om de migratiestroom in te dammen gegroeid. Daarnaast spelen andere angsten een rol; de vrees dat het drugsgeweld vanuit Mexico zal overwaaien naar Amerika (de moord op een rancher in het zuiden van Arizona veroorzaakte veel ophef), en de vrees voor het verlies van de ‘eigen’ cultuur.

Sommige thema’s zullen Nederlanders bekend voorkomen. Maar de situatie is daar grimmiger dan hier, waar we vooral spreken over de problematische ‘integratie’ van moslims en hangjongeren op straat.

Wat ook opvalt is dat de wet, die wordt gesteund door een meerderheid van de Amerikaanse bevolking, minder ver gaat dan de voorstellen in Nederland. Weliswaar zijn er ook politici in Arizona die overwegen om pasgeboren baby’s van illegale migranten geen geboortecertificaten te verstrekken, zodat hun kinderen niet langer automatisch Amerikaans staatsburger zijn als ze op Amerikaans grondgebied geboren worden. Of voorstellen om de kinderen van illegale immigranten niet langer gratis openbaar onderwijs aan te bieden, maar hen te dwingen schoolgeld te betalen. Zover is het nog lang niet, en deze voorstellen zullen op veel verzet stuitten, omdat ze knagen aan de fundamenten van de Amerikaanse rechtsstaat.

Niet alleen is er in het Amerikaanse debat geen aandacht voor gedwongen culturele assimilatie zoals in Nederland, maar ook komt het verzet tegen de maatregelen niet uitsluitend van de rechter, maar vooral van legerscharen Amerikaanse burgers, die Arizona willen boycotten om de beknotting van Amerikaanse vrijheden terug te draaien. Wat in Nederland doorgaat voor een ‘normale’ controle van ingezetenen blijft in de VS omstreden, omdat racisme en discriminatie door dit overheidsbeleid gestimuleerd kunnen worden.

Dit zou te denken moeten geven. Natuurlijk kun je hieruit afleiden dat je nog meer eisen zou moeten stellen aan moslims of ‘allochtonen’ om Amerikaanse toestanden te voorkomen. Maar misschien is het beter om te beseffen dat Nederland geen tweede Arizona is, en dat nieuwe maatregelen die burgervrijheden inperken niet nodig zijn. Als die weg alsnog wordt ingeslagen, kan dit alleen maar leiden tot een situatie waar niet alleen vrijheden worden ingeperkt, maar verdere tweespalt ons lot zal zijn.