Chaos

Terwijl die arme CDA-voorzitter Bleker, gisteren op Radio 1, de prominenten in zijn partij opriep het kalm aan te doen met het schrijven van open brieven en petities, kwam Arie Oostlander met een originele gedachte.

In het AD vergeleek deze oud-Europarlementariër voor het CDA Geert Wilders met etnische zuiveraar en verdachte oorlogsmisdadiger Karadzic. Oostlander: ’Bosnië stond, net als Nederland, door de eeuwen heen bekend om zijn tolerantie. En kijk wat er is gebeurd.’ We wisten al dat het rechtse kabinet in wording een explosief mengsel was met een zeer kort lontje (slechts één zetel meerderheid), maar dat het de weg naar de volgende burgeroorlog zou bereiden is pas angstaanjagend. Snipers op de Coolsingel, de Amsterdamse grachtengordel maandenlang belegerd en massagraven overal op de Veluwe.

Vrijheid van meningsuiting geldt ook voor prominenten of doorgeslagen semi-prominenten binnen het CDA. Maar intussen naderen we sneller dan België hetgeen waarvoor preformateur Elio Di Rupo gisteren zijn eigen land waarschuwde: politieke chaos.

Met nog weken formatie voor de boeg zullen de kanonsschoten op de onderhandelaars zich alleen maar intensiveren. Aangemoedigd vanaf de linkse zijlijn zullen de mastodontische CDA-prominenten de kloof binnen hun partij verder kunnen uitdiepen. Hun bezorgdheid is overigens legitiem na bijna zes jaar krankzinnige geluiden uit de misthoorn van Geert Wilders. Maar hun roep om de formatiebesprekingen nu al, zonder de uitkomst ervan te kennen, stop te zetten, is misschien principieel maar ook hoogst ondemocratisch. Het frustreert een formatieproces dat zich tot nu toe, volgens traditionele Nederlandse recepten, netjes aan het voltrekken was. En wie frustreert zal op zijn beurt veel frustraties oogsten.

Daarbij komt, volgens peilingen, dat de prominenten maar een derde van de CDA-kiezers vertegenwoordigen. Hun eis om de stekker uit de formatie te trekken is dus niets anders dan de wil van een minderheid aan een meerderheid opleggen. Ook weinig democratisch. Het enige tastbare resultaat van hun actie tot nu toe is de spectaculaire en zelf historische duikeling van het CDA (nog maar 15 zetels) in de peiling van De Hond. Volgens de peiler niet omdat de weggelopen kiezers ’de huidige formatiepoging afwijzen’ maar vanwege de ’interne onenigheid’.

In deze omstandigheden leek het bijna onmogelijk voor de beoogde coalitiepartners om van hun rechtse kabinet te kunnen bevallen. Ze hebben al te maken met de uitgesproken vijandigheid van de kwaliteitspers die meer met actievoeren dan met journalistiek bezig lijkt te zijn. Maar een dreigende scheuring binnen het CDA, de zwakke schakel van de drie, zal deze formatiepoging definitief ten grave dragen.

Alweer veel verloren weken met daaropvolgend nieuwe hoofdbrekens omtrent het zoeken naar een andere combinatie. En als er per ongeluk weer gestemd moet worden met hetzelfde verouderde kiesstelsel als instrument, zullen de gezaaide frustraties tot bloei komen. De PVV zal daarvan profiteren en het CDA zal worden gedecimeerd. Het risico van verdere versnippering is dan meer dan reëel. En dat is precies wat ze in België ’politieke chaos’ noemen.