Twintig jaar gissen

Het is voor het eerst dat ze naar de feiten kunnen vragen van die zwarte dag in mei 1990 toen hun zoon en broer Stephen Melrose op een weekendtripje in Roermond werd vermoord. Twintig jaar is het gissen geweest. In welk jaar zijn de rechtszaken begonnen? Klopt dat het dat ze wel zeven schoten op Stephen hebben afgevuurd, ook nog toen hij al op de grond lag? Hoe is dat onderzoek eigenlijk verlopen?

Stephens vader Roy en zijn moeder Beverley, zijn zussen Helen en Susie zijn voor het eerst in Nederland. Gisteren zijn ze naar Roermond gereden. Vandaag zullen ze daar op de Markt, nabij de plek waar Stephen werd vermoord, mensen ontmoeten die zagen wat er op 27 mei 1990 ’s avonds rond elf uur op de Markt gebeurde.

De moordpartij was een tragische vergissing. Ira-terroristen zagen de twee jonge advocaten, die met hun vrouw en vriendin een weekeindje door Nederland toerden, aan voor Britse militairen van een nabijgelegen basis. De twee Australiërs werden als honden afgeschoten. In naam van de Ierse vrijheidsstrijd.

De vier toeristen reden in de auto van Lyndal, Stephens vrouw, ze waren nog geen jaar getrouwd. Beiden werkten in Londen. Lyndal’s wagen had een Brits kenteken. Dat is ze noodlottig geworden.

Roy, Beverley, Helen en Susie kennen de Markt in Roermond alleen van een lugubere zwartwit persfoto, die ze in de afgelopen jaren telkens weer voorbij zagen komen als in de Australische media de Ira-aanslag werd opgerakeld. Helen: „Je zag Stephen liggen onder een laken. Alleen zijn schoenen staken er onderuit, die schoenen kenden we. Die nare foto hebben we zo vaak moeten zien. We hopen dat we het nu kunnen afsluiten en tot rust kunnen komen. Vergeten zullen we het nooit.”

Susie: „Voor mijn gevoel is Stephen nog steeds aan de andere kant van de wereld, in het verre Europa. Ik hoop dat ik, als ik de plek zie waar het allemaal is gebeurd, rust kan vinden. Het wordt heel moeilijk.”

Roy (79) is niet meer zo gezond, eigenlijk is hij te ziek om te reizen, maar ook hij wil het drama afsluiten. Hij hoopt nog antwoorden te krijgen van de mensen met wie hij vandaag gaat praten. Vooral op de vraag die hem al twintig jaar kwelt: waarom Nederland het niet voor elkaar kreeg om de vier Ieren die een paar weken later werden opgepakt, veroordeeld te krijgen. Zijn woede over de afloop van de zaak is nog lang niet weggeëbd. Hij heeft er twintig jaar over nagedacht, hij begrijpt het steeds minder. „Ze hadden de wapens waarmee Stephen werd vermoord, ze hadden vingerafdrukken, ze hadden ooggetuigen. Wat moet je dan nog meer hebben?”

In zijn hart hoopt hij dat de Ira-terroristen die zijn 25-jarige zoon doodden alsnog kunnen worden berecht. Hij weet dat het ijdele hoop is. In een Amsterdams hotel, kort na aankomst van de lange vliegreis, vertelt Beverley over haar zoon, hoe hij was als jongen. „Hij was echt getalenteerd jongen, hij had zelfvertrouwen, was geliefd bij de meisjes, alles ging altijd goed met hem. Een echte levensgenieter. Hij was gek op reizen.”

Stephen Melrose aarzelde niet lang toen hij kort na zijn studie een baan kon krijgen bij een groot advocatenkantoor in Londen. Susie: „Als advocaat stond hij voor het recht, voor eerlijkheid en rechtvaardigheid. Het is cynisch dat uiteindelijk het recht juist hem in de steek liet, toen de daders van deze Ira-aanslag vrijuit gingen.”

Het eerste bericht van de moorden in Roermond kwam destijds van de moeder van Lyndal. „Ze belde ons en vertelde dat er iets verschrikkelijks was gebeurd.” Lyndal was die avond in de eerste seconden na de aanslag, in volstrekte paniek een restaurantje binnengerend. Ze zat onder het bloed van Stephen. Ze vroeg de eigenaar of ze haar ouders in Australië mocht bellen. Dat mocht. Kort daarna kregen Roy en Beverley dat telefoontje van Lyndals moeder.

Beverley nam direct contact op met de federale overheid in Canberra. Daar wist nog niemand van de aanslag in Nederland. Ze had gehoopt meer informatie te krijgen. Ongevraagd deelde de ambtenaar haar mee dat de Australische overheid het overvliegen van het lichaam van haar zoon niet zou vergoeden.

Ook daarna, zegt ze, heeft de familie geen noemenswaardige steun of medewerking ondervonden van de Australische overheid. Het lichaam van Stephen is op kosten van vliegmaatschappij Quantas, waar Lyndal werkte, naar Australië gevlogen. De begrafenisdienst was in het kerkje waar Stephen en Lyndal nog geen jaar eerder waren getrouwd.

Ook uit Nederland hoorden de Melrose’s niets. Beverley: „Alles wat we weten, hebben we van de media. Die belden ons dan en vroegen ons om een reactie op een nieuwe ontwikkeling. Ook tijdens het politie-onderzoek hebben we niets, absoluut niets, gehoord.”