’Groene kolen’ zijn het nieuwe zwarte goud

De industrie staat te trappelen om ermee te gaan werken: een biobrandstof zonder de nadelen van biomassa, en met de voordelen van kolen. Het heet dan ook green coal, groene kolen, en Nederland loopt voorop in de technologie om ze te maken.

Er is zelfs sprake van een wereldwijde hype, ziet Jaap Kiel van Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN). „We naderen het punt dat je deze techniek succesvol commercieel kunt toepassen”, zegt Kiel, programmaleider biomassa en kolen van ECN.

Een geslaagde test die ECN onlangs uitvoerde, voedt zijn enthousiasme. De proef moest aantonen dat de door ECN bedachte techniek om biomassa in hoogwaardiger biobrandstof om te zetten, ook langdurig werkt.

Biomassa, blokjes gemaakt van snoeihout, houtafval en afval van suikerbieten, heeft zo zijn beperkingen als grondstof om energie uit op te wekken. Het bevat nog veel vocht, het transport is lastig en de kwaliteit is wisselend. Het is niet eenvoudig een goed vuur te maken met biomassa, ook niet als het wordt meegestookt in kolencentrales.

Door biomassa te onderwerpen aan ’torrefactie’, ontstaat een brandstof die nog maar weinig vocht bevat, waterafstotend is en minder volumineus. „Daardoor past het in de logistieke systemen die al voor kolen bestaan”, legt Kiel uit. „Het heeft een hogere energiedichtheid, het is makkelijker te transporteren en je kunt het buiten opslaan.”

Bij torrefactie wordt biomassa zonder gebruik van zuurstof tot 200 à 300 graden verhit. Zo ontstaat een bros materiaal, dat makkelijk te vermalen en samen te persen is en waarvan de productie weinig energie kost en geen afval achterlaat.

De proefinstallatie van ECN draaide honderd uur onafgebroken, zonder problemen, zegt Kiel. „Er komen gassen vrij en die kunnen op ongewenste plekken condenseren, zodat je steeds moet schoonmaken. Dat gebeurde niet. Honderd uur is nog niet zo lang, maar het geeft voldoende zekerheid dat deze technologie op grotere schaal is toe te passen.”

Met deze techniek, volgens Kiel de beste op het gebied van torrefactie die er nu is, kan ECN de grens over. Er zijn gesprekken gaande over een demonstratiefabriek en wereldwijde vermarkting van de technologie. Met wie precies maakt ECN binnenkort bekend.

Ook anderen proberen vanuit Nederland de wereld te veroveren met torrefactie. Steenwijk heeft met Stramproy Green Coal de primeur van de eerste fabriek ter wereld die ’biocoal’ op commerciële basis gaat maken. Over een paar weken zal Stramproy de eerste brandstof aan Essent leveren voor meestook in de Amercentrale. De afgelopen twee jaar stond het als project te boek bij SenterNovem, het energieagentschap van Economische Zaken, inmiddels Agentschap NL. Het contract met Essent loopt vijf jaar en behelst tussen de tien en twintig miljoen euro per jaar.

Stramproy probeert nu de rest van de wereld warm te maken voor de door het bedrijf ontwikkelde torrefactie-installatie. Het heeft al projecten in de startblokken in België, Bosnië en de Amerikaanse staat Mississippi. Energiebedrijf Topell maakte afgelopen maand bekend er ook brood in te zien en een biobrandstoffabriek te bouwen in het Gelderse Duiven. Eind 2010 moet die de groene kolen gaan produceren. De provincie Gelderland steekt een miljoen euro in het project, de aandeelhouders zeven miljoen.

Onlangs is de Dutch Torrefaction Association opgericht, waarin de concurrenten, gebroederlijk kennis uitwisselend optrekken naar de ministeries. De finesses van de afzonderlijke technologieën houden ze voor zichzelf. Ook de ontwikkelingswereld heeft belangstelling voor de techniek. Solidaridad bekijkt met energiebedrijf Electrabel of het in Mozambique is toe te passen is voor de lokale energiebehoefte.