’Europa moet één boodschap over klimaat uitdragen’

Connie Hedegaard speelde als Deens minister een hoofdrol op de mislukte klimaatconferentie in Kopenhagen, eind vorig jaar. Hoe denkt ze, als Europees Commissaris van klimaat, nu wel te slagen?

Een jaar geleden was de wereld vol van Kopenhagen. In de Deense hoofdstad moest een groot klimaatakkoord worden gesloten. Connie Hedegaard – toen minister, nu Europees Commissaris van klimaat – blikt terug én vooruit.

Waar is dat gevoel van urgentie gebleven?

„Dat is er nog steeds. Ook al is in Kopenhagen heel veel niet gebeurd, het was wel de eerste keer dat grote opkomende economieën als Brazilië, Mexico, India en Indonesië binnenlandse doelen stelden om de uitstoot van broeikasgassen af te remmen. Ook China doet wel iets, al zou dat misschien meer moeten zijn.”

„Kopenhagen heeft niet het grote internationale verdrag opgeleverd dat we wilden, maar landen hebben wel doelen gesteld. Dat is een grote vooruitgang.”

Waarom horen we nu dan zo weinig over een mogelijk nieuw akkoord?

„Het gaat nu in Europa allemaal om de directe economische crisis. Ik ben zelf journalist geweest, ik weet dat het niet lukt om internationaal meer dan één thema hoog op de agenda te houden. We hebben bovendien een koude winter gehad, waardoor sommige mensen misschien dachten dat het wel meeviel met de opwarming van de aarde. Ondertussen waren maart, april en mei wel warmer dan ooit. We kunnen dus niet achterover leunen, we moeten blijven focussen op resultaat in onderhandelingen.”

Speelt Europa daarin nog een belangrijke rol? De tijd lijkt voorbij dat de EU de leiding nam.

Stellig: „Zonder Europa zou klimaatverandering niet bovenaan de internationale agenda staan. Ik geloof nog steeds dat dit zonder vergelijking de regio is die het meeste doet. Als onderhandelingen te langzaam gaan, dan ligt dat niet aan de EU, maar aan landen die te weinig willen doen. De VS en sommige opkomende landen hebben nog geen harde doelen gesteld.”

Er wordt nu al gezegd dat het ook in Cancun, in Mexico, aan het einde van dit jaar niet gaat lukken. Wordt de conferentie van eind 2011, in Zuid-Afrika, de eerste kans?

„Wij zijn klaar om een oplossing te vinden in Cancun. Het zal niet makkelijk worden een volledig juridisch akkoord te bereiken, maar we moeten daar wel nieuwe, ambitieuze afspraken maken. Als we het eens zijn over de inhoud, kunnen we daarna onderhandelen over de juridische vorm. Laten we praktisch blijven.”

De EU was in Kopenhagen intern verdeeld en kon daardoor geen hoofdrol spelen. Nu zegt iedereen dat Europa met één stem moet spreken. Bent u dat?

„Het is niet zo belangrijk wie die ene stem is. Klimaat is voor veel lidstaten belangrijk, de nationale ministers kunnen dat ook verwoorden. Het gaat niet om één fysieke stem, maar om één boodschap. Dat moeten we voortaan beter doen. Als we verschillende boodschappen uitdragen, leidt dat tot verwarring.”

Europa zegt al lang dat het de uitstoot met 30 procent wil verlagen als andere grote landen meedoen. Zo niet, dan blijft het bij 20 procent. Werkt die aanpak nog wel?

„We hebben altijd gezegd: in internationale onderhandelingen moeten we op het juiste moment naar 30 procent gaan. Maar we moeten niet vergeten dat het beperken van de uitstoot ook in Europa’s belang is. Onze industrie heeft meer prikkels nodig om te investeren in energiebesparing. Dat heeft ook als voordeel dat we minder energie hoeven te importeren: minder olie uit het Midden-Oosten, minder gas uit Rusland. Bovendien leidt efficiënter energiegebruik tot meer technologische innovatie, meer groei en dus meer banen.”

„Laten we niet vergeten dat dit de 21ste eeuw is en die is heel anders dan de 20ste. Toen konden we nog gemakkelijk voorop lopen met groene technologie. Nu doen anderen dat ook, vooral in Azië.”

„We hebben als doel dat we de uitstoot in 2050 met 80 tot 95 procent verminderen. Hoe ambitieuzer we nu zijn, hoe gemakkelijker het later is. Anders wordt het pad na 2020 wel erg steil.”

Wat hebt u geleerd in Kopenhagen?

„Als het kleinste land ter wereld, Tuvalu, niet verder wil praten omdat de rijke landen te weinig doen, dan heeft het dat recht. Zo is het nu eenmaal afgesproken binnen de Verenigde Naties: als landen geen compromis willen sluiten, dan lukt het gewoon niet. Het internationale proces is heel complex.”

Zou het niet gemakkelijker zijn om dat moeizame VN-proces te omzeilen en afspraken te maken met alleen de belangrijkste landen om de tafel? Bijvoorbeeld in de G20 (de twintig belangrijkste economieën, red.), die dit weekeinde bijeen komt in Canada.

Sceptisch: „Laten we zien wat de G20 opleveren voor het klimaat. China en India hebben al gezegd dat ze willen vasthouden aan het VN-proces. Het is verleidelijk om te zeggen: dat gaat zo ingewikkeld, laten we een ander forum zoeken. Maar wie zegt dat je daarin niet met dezelfde problemen te maken krijgt?”

„Je maakt de verkeerde analyse als je zegt dat een paar kleine landen in Kopenhagen niet meewilden en dat we dus beter in de G20 kunnen praten. Wilden China en de VS dan wel? Natuurlijk, als het VN-proces echt niets oplevert, moeten we verder kijken. Maar Kopenhagen heeft wel íets opgeleverd. Nu moeten we werken aan een resultaat in Cancun.”