Er moet ruimte zijn om hoogbegaafden passend onderwijs te bieden

Het is drie jaar geleden dat de eerste school voor hoogbegaafde leerlingen werd opgericht. Inmiddels telt Nederland er zo’n vijftig. En vrijwel allemaal zitten ze in de financiële problemen.

Helemaal onverwacht zijn die financiële problemen niet. Toen drie jaar geleden de eerste zogenoemde Leonardoschool begon, voorspelden de oprichters al dat het onderwijs daar meer geld zou gaan kosten dan de overheid wilde uittrekken. Dat is waar gebleken, en daarbij is door de groei van het aantal Leonardoscholen het probleem wijd verbreid.

Hoewel er vraagtekens kunnen worden gezet bij die snelle groei, kan dit niet worden afgedaan als een luxe probleem van bollebozen die een gouden toekomst wacht. Het gaat in veel gevallen om leerlingen die op reguliere scholen in het basis- of voortgezet onderwijs niet kunnen aarden.

En dat hoeft niet alleen te liggen aan het niveau van het onderwijsaanbod daar. Ook de persoonlijkheidskenmerken van de betrokken leerlingen spelen in veel gevallen een rol. Hun hoge intelligentie kan gepaard gaan met andere eigenschappen, die hen bijvoorbeeld sociaal minder vaardig maken.

Het is dan goed mogelijk dat het reguliere onderwijs op de grenzen van zijn mogelijkheden stuit, en dat er een vorm van speciaal onderwijs nodig is. Dat betekent niet dat iedere school voor hoogbegaafden, en iedere leerling die daarop zit, ongelimiteerd gesteund moet worden. Het betekent wel dat er over geschikt onderwijs voor hoogbegaafden op eenzelfde manier moet worden nagedacht als over onderwijs voor zwakbegaafden.

Natuurlijk is het mooi als leerlingen met uiteenlopende talenten, vermogens en karakters samen naar school gaan, zoveel als mogelijk. Maar in bepaalde gevallen wordt terecht voorzien in speciaal onderwijs. Dat kan nodig zijn voor leerlingen die ver onder het gemiddelde zitten, maar ook voor leerlingen ver daarboven. En wie voor dat speciaal onderwijs in aanmerking komt, is -als het goed is- geen kwestie van budget, maar van een zorgvuldige indicatie.

Op dit moment lukt het slechts in een enkel geval om voor hoogbegaafde leerlingen een rugzakje te krijgen. Dat doet vermoeden dat een extreem hoog IQ per definitie niet als probleem wordt gezien. Dat is ten onrechte. Schoolbesturen zouden de vrijheid en de financiële ruimte moeten krijgen om hoogbegaafden die dat nodig hebben passend onderwijs te bieden.