Rosenthal naar de koningin

Informateur Uri Rosenthal is klaar met zijn opdracht. Vandaag brengt hij zijn eindverslag uit over zijn verkenning aan de koningin.

Bijna twee weken geleden ging Rosenthal, fractieleider van de VVD in de Eerste Kamer, aan de slag met de opdracht van de koningin om te kijken naar de mogelijkheden van een kabinet dat kan rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal. Als eerste moest hij zoeken naar een combinatie met daarbij in elk geval de grootste partij (VVD) en de grootste winnaar (PVV).

Rosenthal heeft successievelijk alle mogelijkheden afgewerkt: rechts (VVD, PVV, CDA), Paars-plus (VVD, PvdA, D66, GroenLinks) en midden (VVD, PvdA, CDA). Op suggestie van PvdA-leider Job Cohen heeft hij gisteren ook gekeken naar de variant van een middenkabinet, uitgebreid met GroenLinks en D66. Kennelijk is Rosenthal tot de conclusie gekomen dat geen van die varianten haalbaar is, althans in deze fase.

Met het besluit zijn eindverslag te schrijven, negeert Rosenthal de oproep van Cohen om nu eens ’echt' te kijken naar de mogelijkheid van een rechts kabinet. Cohen wil die mogelijkheid onderzocht hebben, zodat die daarna kan worden uitgesloten.

Femke Halsema (GroenLinks) en Alexander Pechtold (D66) waren gisteren al een stap verder. Volgens hen heeft Rosenthal al vastgesteld dat een rechts kabinet niet haalbaar is, terwijl over Paars-plus geen taboes zijn uitgesproken. En dus kunnen wat hen betreft de onderhandelingen over Paars-plus onder een nieuwe informateur direct beginnen. Maxime Verhagen van het CDA herhaalde nog maar eens zijn bereidheid om met VVD en PVV te gaan praten op voorwaarde dat zij erin slagen eerst onderling hun allergrootste geschilpunten te overbruggen.

Het wachten is op het eindverslag van Rosenthal. Naar verwachting zal de koningin eerst haar adviseurs ontvangen, alvorens een nieuwe informateur of nieuwe informateurs te benoemen. Rosenthal brengt zijn eindverslag uit op een moment dat hier en daar in Den Haag kritiek op zijn werkwijze de kop begint op te steken. Zo zou de informateur wel eens wat meer druk hebben mogen uitoefenen op Verhagen om met VVD en PVV over een rechts kabinet te praten. Verhagen weigert dat nog.

Ook is er kritiek op Mark Rutte, die als leider van de grootste partij zo langzamerhand een keuze moet maken. Pechtold was gisteren echter mild. Hij wil een stevig kabinet dat acht jaar blijft zitten. Daar mag l de tijd voor worden genomen. Hoe dan ook, de formatie lijkt in een stadium gekomen waarin iets moet worden geforceerd.