Gratis emissierechten goudmijn voor bedrijven

Europese bedrijven in de staalsector, de raffinage en de chemie hebben tussen 2005 en 2008 14 miljard euro winst gemaakt met de CO2-rechten die ze gratis hebben gekregen. De kosten van de rechten hebben ze toch doorberekend in de prijzen en dus draaiden consumenten en andere afnemers daarvoor op.

Dat blijkt uit onderzoek van het bureau CE Delft in opdracht van de European Climate Foundation. De bedrijven kregen de rechten om CO2 uit te stoten gratis uit vrees voor oneerlijke concurrentie. De VS kennen geen systeem met emissierechten. Als Europese bedrijven wel voor de uitstoot zouden moeten betalen, zouden ze hun prijzen moeten verhogen en uit de markt geconcurreerd worden.

De Europese Unie is gevoelig gebleken voor dit pleidooi en deelt – nu nog ruimschoots – gratis emissierechten uit aan bedrijven die veel energie verbruiken. Bedrijven blijken echter de prijs die voor CO2-rechten op de markt moet worden betaald, in veel gevallen toch door te berekenen in hun eindproducten. Het eventuele verlies aan marktaandeel nemen ze op de koop toe, omdat de verdiensten groter zijn. CE Delft trekt die conclusies na analyse van de prijsvorming van een aantal producten en op grond van economische modellen.

Het systeem van gratis emissierechten is op deze manier niet effectief, stelt het bureau. Het leidt tot een ongewilde verschuiving van inkomen van consumenten naar bedrijfsleven, en de CO2-uitstoot gaat er niet mee omlaag. Volgens het bureau moet de Europese Unie overwegen de rechten niet gratis te verstrekken, maar door middel van een veiling te verdelen.

Het emissiehandelssysteem bestaat sinds 2005. Het is de bedoeling dat bedrijven op den duur steeds minder gratis rechten krijgen. Ze zullen dan betalen voor uitstoot, of overstappen op productiemethodes die minder uitstoot veroorzaken. Tot 2012 zijn de rechten al grotendeels toegekend. Ook na 2012 zal een groot deel van de energieverslindende bedrijven nog gratis rechten krijgen.