Alleen een wonder kan CO2-opslag nog redden

Nederland kan niet om CO2-opslag heen, maar niemand die dat verdedigt. En dat terwijl het veilig kan.

De laatste jaren bungelt Nederland steevast onderaan de lijstjes van landen met een actief duurzaam energiebeleid. Op één punt is de score echter al tijden hoog: het vermogen om interessante energie- en klimaatopties in het moeras van besluiteloosheid te laten verdwijnen.

Wat met de windindustrie begin jaren tachtig lukte, dreigt nu te gebeuren met CO2-opslag. Langzamerhand lijkt die alleen nog door een wonder als optie voor het klimaatbeleid overeind te kunnen blijven. Zo’n wonder hebben we hard nodig.

Wie door de lobby van de klimaatontkenners heen kijkt en zich afvraagt wat er werkelijk met klimaatverandering aan de hand is, slaat de schrik om het hart. Recente studies laten zien dat de emissies flink zijn gestegen, de gletsjers en ijskappen smelten sneller dan eerst gedacht, en de zekerheid is gegroeid dat de mens een belangrijke oorzaak is.

Tal van scenario’s maken duidelijk dat meerdere opties nodig zijn om de CO2-trend te breken. Met alleen energiebesparing en duurzame bronnen lukt dat niet snel genoeg. Verwijdering van CO2 bij de industrie en de elektriciteitsproductie, en ondergrondse opslag zijn onontbeerlijk om de opwarming van de aarde beneden de 2 graden Celsius te houden. Voor Westerse landen betekent dat voor 2050 een emissiereductie met 80 tot 90 procent.

Ook voor Nederland is afvang en opslag van CO2, vaak met het Engelse jargon CCS aangeduid, een onmisbare optie. Er zijn veel geschikte gasvelden, zowel onder land als onder zee, waarin CO2 probleemloos kan worden opgeslagen als de velden uitgeproduceerd zijn. Daarbij komt: er zijn in ons land, maar ook elders in de wereld, verschillende kolencentrales in aanbouw, die 40 tot 60 jaar karrenvrachten CO2 zullen blijven uitbraken als er geen mogelijkheden voor CCS zijn.

Rekensommen, zoals het ambitieuze Green4Sure-plan van milieu- en vakbeweging, laten zien dat het onmogelijk is een afdoende klimaatbeleid te voeren zonder deze optie. Maar dan moet er ongelofelijk veel gebeuren: de technologie verder ontwikkelen, CO2-opslag wettelijk verplicht maken voor nieuwe kolencentrales, en meer begrip kweken voor deze optie bij het grote publiek.

Overheden, bedrijven, wetenschap en maatschappelijke organisaties zouden er samen stevig aan moeten sjorren. Maar er zijn maar weinig voorvechters voor deze optie te vinden. Het mes snijdt hier niet aan twee kanten, zoals bij energiebesparing, die zowel onafhankelijker maakt van fossiele energie als de emissies doet dalen. CCS is er enkel en alleen voor klimaatbeleid. Het is geen knuffeltechnologie zoals zonnecellen.

Producenten van energie-efficiënte apparatuur en duurzame energie lobbyen soms tegen CCS omdat ze bang zijn dat subsidies naar deze techniek zullen gaan, en niet naar hun plannen. Milieuorganisaties erkennen wel de onontkoombaarheid van CCS, maar dat te helpen realiseren is een brug te ver.

Onder de bevolking, zie Barendrecht, is groeiend verzet. Vooral wordt gehamerd op de vermeende risico’s. Dat talloze analyses en herbeoordelingen de veiligheid aantonen lijkt er niet meer toe te doen, en hoogleraren zonder specifieke kennis op dit gebied krijgen ruimschoots de gelegenheid hun twijfels te uiten. Standpunten van Kamerleden beginnen te schuiven onder druk van regionale partijafdelingen, de Kamer stapelt eis op eis en vertraging op vertraging.

De staat en Shell leggen flink toe op een project als Barendrecht, maar wonderlijk genoeg denken veel Nederlanders dat er aan CO2-opslag geld kan worden verdiend. In het publieke debat steken alleen academici nog hun nek uit voor deze optie, omdat hun rekensommen laten zien dat het zonder CCS niet gaat. Maar zij krijgen dan weer de wind van voren van Heleen de Coninck van ECN die ze op onduidelijke gronden verwijt een tunnelvisie te hebben.

CO2-afvang en –opslag is dus onontkoombaar, maar mag liefst nergens, en wordt door niemand verdedigd. Daarbij geldt nu wel: wie het probeert tegen te houden neemt een zware verantwoordelijkheid op zich.