’Hef statiegeld op het slopen van bestaande gebouwen’

Het platteland moet op slot, vindt de nieuwe voorzitter van de Bond van Nederlandse Architecten (BNA), Bjarne Mastenbroek. „Ik pleit voor wetgeving die het onmogelijk maakt om in Nederland nog in open land te bouwen. Je zou daar ook een belasting op kunnen heffen, die in steden geïnvesteerd moet worden.”

Ruimte en natuur zijn zo schaars dat we daar niet zuinig genoeg op kunnen zijn, zegt de architect in de architectuurbijlage die vandaag bij Trouw gevoegd is. Bovendien staan er ontzettend veel gebouwen leeg en zijn er in de bebouwde gebieden genoeg terreinen die opnieuw ontwikkeld moeten worden.

Bovendien moet de sloop van bestaande gebouwen volgens Mastenbroek ontmoedigd worden. Veel te makkelijk wordt er volgens hem besloten om prima gebouwen tegen de vlakte te gooien. Je zou daar ’statiegeld’ op kunnen heffen, oppert hij. Voor je auto en een verwijderingsbijdrage voor een wasmachine moet je immers ook een slooppremie betalen.

Met dit soort strenge regelgeving prikkel je de bouwwereld tot creativiteit, denkt hij. Tegelijkertijd moet dan wel worden nagedacht over goede bestemmingen voor oude gebouwen. Te vaak wordt ervoor gekozen om een oude fabriek of afgedankt klooster een culturele bestemming te geven.

Een aantal van dit soort projecten is de afgelopen jaren in financiële problemen gekomen. „Uiteindelijk moet de begroting kloppen”, zegt Frank Strolenberg, die bij de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed het herbestemmingsprogramma leidt.

Maar Strolenberg ziet een omslag: „De laatste jaren wordt er steeds meer nagedacht over andere dan culturele functies. Zorgfuncties bijvoorbeeld – ouderen voelen zich vaak veel sneller thuis in een oud gebouw met karakter dan in een nieuwbouw bejaardenhuis.”