Vogelfotograaf moet worden opgevoed

Een vogelfotograaf heeft een doel: een haarscherp plaatje van die ene ijsduiker, korhoen of roodborsttapuit. Om dat doel te bereiken, maakt hij geregeld brokken, zo bleek zaterdag tijdens de presentatie van het zesde Birdpix-fotoboek in Leiden. Na de loslopende hond is de vogelfotograaf de grootste verstoorder van de natuur.

Met zijn camera in zijn hand loopt hij dwars door een veld met ganzen, hij vertrapt het riet, of maakt een foto van parende zwarte sterns. Foute boel, weten vogelkenners dan meteen. Want zwarte sterns paren op hun nest, en dat zou voor de mens verboden terrein moeten zijn.

Tijdens een debat in museum Naturalis, georganiseerd door de amateurfotografenwebsite Birdpix.nl, namen natuurbeschermers zaterdag de vogelaar op de korrel. Wat te doen met soms wel honderden vogelliefhebbers en fotografen tegelijk in kwetsbare natuurgebieden?

’Opvoeden’, zo luidt de belangrijkste conclusie. „Veel mensen die recreëren in de natuur, zijn zich niet bewust van wat ze verstoren”, aldus Kees de Pater van Vogelbescherming Nederland. Hebben ze die kennis wél, dan gedragen ze zich vaak vanzelf al vogelvriendelijker. Dan gaan ze bij nader inzien níet kamperen op die ene, vogelrijke zandbank. Of dan stellen ze hun bezoekje aan een kwelder uit tot na het broedseizoen.

Die ’opvoeding’ vindt de laatste jaren steeds vaker plaats op internetsites, stelt Henkjan Kievit, directeur Staatsbosbeheer regio Zuid en voorzitter van de International Federation of Wildlife Photography. „Vogelfotografen zijn individualistische, eigenwijze mensen. Op internet corrigeren ze elkaar.” Bijvoorbeeld door nestfotografie taboe te verklaren.

Marcel van der Tol, moderator van Birdpix.nl, weigert ook andere foto’s te publiceren, zoals laatst die van een kluut. Die, zo meldde de fotograaf trouwhartig, ’steeds maar rondjes boven mijn hoofd bleef vliegen, luid tsjilpend’. Dat deed de kluut natuurlijk omdat de vogelaar zo’n beetje met zijn voeten op het nest met jongen stond.

„Door zo’n foto te weigeren, ben je al opvoedend bezig”, vindt de moderator, die dagelijks honderden vogelplaatjes krijgt toegestuurd. Hij schetst de carrière van de vogelfotograaf op Birdpix: de beginner weet nog onvoldoende van zijn foto-object, de die-hard heeft geleerd aan welke regels hij zich moet houden.

Maar ook onervaren vogelaars zijn coöperatief, zo is de ervaring van Martijn van Schie, beheerder van De Groene Jonker bij Zevenhoven. Dat nieuwe natuurgebied was vorig jaar een hotspot voor vogelliefhebbers, vanwege het kleinst waterhoen, een moerasvogeltje dat zich in Nederland zelden laat zien. In De Groene Jonker zat een exemplaar pal naast het pad te broeden. „Heel vogelminnend Nederland kwam eropaf.”

Dat betekende dat er geregeld tweehonderd vogelfotografen op één ochtend door het kleine gebied struinden. „Ze gingen gezellig bij elkaar staan praten over vogels. Veel klikkende lenzen”, zegt Van Schie. En ze kwamen het vogeltje in hun enthousiasme veel te na.

De oplossing was een simpel touwtje, met een bordje ’Hier niet voorbij’. Twee mensen lapten die waarschuwing aan hun laars, aldus de beheerder. „En die werden door andere vogelaars teruggefloten.”