’Maak jacht op walvis legaal’

Moet het moratorium op de walvisjacht worden opgeheven? Dat is de vraag waarover de Internationale Walvisvaartcommissie (IWC) zich deze week zal buigen tijdens haar jaarlijkse bijeenkomst in Marokko.

In een poging alvast te werken aan consensus, stelde de commissie voor de jacht te legaliseren met quota van 400 walvissen per jaar.

Al bijna een kwart eeuw geleden besloot de commissie tot een verbod op de commerciële walvisjacht. Maar Japan, Noorwegen en IJsland trekken zich daar nog altijd weinig van aan. Jaarlijks doden zij zo’n 2.000 walvissen, naar eigen zeggen voor wetenschappelijke doeleinden. Volgens actievoerders heeft dat onderzoek nog nooit iets opgeleverd.

Het consensusvoorstel heeft bij voorbaat al in veel van de 88 lidstaten tot verontwaardiging geleid, waaronder Nederland. „Het voorstel is niet aanvaardbaar, zo oordeelt demissionair minister van landbouw en visserij Gerda Verburg in een brief aan de Tweede Kamer. Nederland strijdt al jaren tegen zowel de commerciële als de wetenschappelijke walvisjacht.

Pavel Klinckhamers, woordvoerder van milieuorganisatie Greenpeace, roemt het Nederlandse standpunt, maar zet vraagtekens bij de daadkracht van de minister. „Onlangs liet ze nog een onderschept transport van 134.000 kilo walvisvlees uit IJsland zonder gevolgen de Rotterdamse haven uit varen naar Japan.”

Klinckhamers stelt dat er niet hard genoeg gewerkt wordt aan een compleet verbod op de walvisjacht. „Dit voorstel tot legalisatie beschermt de walvisjagers in plaats van de walvissen”. Bovendien voorziet het plan volgens hem nog niet in harde afspraken rond de handel in walvisvlees, wat illegale walvisjacht in de hand werkt. Het IWC is zich bewust van de kritiek, maar voorzitter Christian Maquieira brengt daar tegenin dat het het aantal dode walvissen zou halveren.

Japan dreigde zich vorige week al terug te trekken uit de commissie als er geen vooruitgang wordt geboekt bij het versoepelen van het internationale verbod op commerciële walvisvaart. Dit dreigement heeft in het 64-jarige bestaan van de commissie vaker geklonken.

Japan doodt ieder jaar honderden walvissen. Momenteel spelen er zelfs twee rechtszaken. Australië klaagde Japan aan bij het International Gerechtshof voor het onrechtmatig jagen in de antarctische walvisreservaten. Japan klaagde op zijn beurt twee Japanse Greenpeace-activisten aan die walvisvlees hadden onderschept, dat was bedoeld voor de verkoop. De activisten stapten ermee naar de rechtbank. Maar de officier van justitie klaagde hen aan.

De ’Tokyo two’, die hun informatie kregen van een oud-walvisvaarder, hangen nu gevangenisstraffen boven het hoofd van anderhalf jaar voor diefstal en schending van het eigendomsrecht (zie kader). Klinckhamers vreest dat de straffen zullen worden toegekend. „Dit zou de langste gevangenisstraf zijn voor medewerkers in de veertigjarige geschiedenis van Greenpeace.”

In de aanloop naar de bijeenkomst wordt Japan er bovendien, net als in eerdere jaren, van beschuldigd andere landen – zowel kleine eilandstaatjes als landen die niet aan zee grenzen – om te kopen om te stemmen voor opheffing van het moratorium.

De vraag is dus hoe productief de vergadering in het Marokkaanse Agadir zal zijn. De Chileense voorzitter van de commissie is verhinderd en de Japanse minister van landbouw en visserij komt niet wegens een uitbraak van mond- en klauwzeer in zijn land. Vicevoorzitter Anthony Liverpool, die meeschreef aan het consensusvoorstel, neemt nu de honneurs waar. Japan stuurt een vervanger.