Medisch specialist is geen ondernemer

Minister Klink heeft volkomen gelijk nu hij inkomens van de medisch specialisten aan banden wil leggen.

’Klink dwingt specialist in loondienst’, kopte Trouw woensdag 28 april. Voor de premie- en belastingbetalers lijkt dat een uitstekend idee.

De Orde van Specialisten denkt daar heel anders over. Aanvoerder Willem van der Ham voorziet dat de plannen van deze ’achterbakse’ minister de kwaliteit van de zorg aantasten. Hoezo? Zo lang medisch specialisten niet kunnen uitleggen wat de maatschappelijke meerwaarde is van hun pseudo-ondernemerschap, is er alle reden om dit ultieme kartel ten val te brengen.

Medisch specialisten houden graag de mythe in stand dat een ziekenhuis niets meer is dan een marktplaats van vrij gevestigde winkeltjes waarin specialisten hun ondernemerschap beoefenen. Waar dat ondernemerschap dan precies uit bestaat, vergeten de specialisten steevast uit te leggen.

Dat deze ’ondernemers’ werken voor eigen rekening is evident. Maar wat is nu eigenlijk het ondernemersrisico, de keerzijde van de klassieke definitie van het ondernemerschap?

Ondernemerschap veronderstelt concurrentie en daarvoor is vrije toegang tot de markt onontbeerlijk. Bij medisch specialisten is daar geen sprake van.

De selectie begint al bij de deur van de universiteit. Wie mee mag eten uit de goedgevulde ruif wordt nauwlettend bewaakt.

Vrije prijsvorming ontbreekt. De prijzen waarvoor deze medische ’ondernemers’ hun diensten verrichten, staan grotendeels vast. En concurrentie? De vraag naar zorg neemt alleen maar toe en overtreft het aanbod; ook omdat specialisten in staat zijn hun eigen schaarste te doseren.

Investeren medisch specialisten dan, met onzekerheid over het toekomstig rendement? Nee. De spullen waarmee zij werken, worden ter beschikking gesteld door het ziekenhuis. Ontwikkelen ze marktstrategieën en beleid? Helaas, ook die worden steeds meer centraal bepaald door de raden van bestuur en de directies van ziekenhuizen, al dan niet in dialoog met zorgverzekeraars.

De ondernemingsvrijheid van de medisch specialist blijft daarom beperkt tot de kleur van het behang op zijn behandelkamer, tenzij ook die centraal wordt afgedwongen. Binnen de veilige bedding van het ziekenhuis is van ondernemersrisico geen enkele sprake.

Laten we eerlijk zijn. Het ondernemerschap van de medisch specialist vertaalt zich exclusief in een aantrekkelijker verdienmodel.

Daar is niets mis mee, mits deze ondernemende arts kan aantonen waar haar of zijn toegevoegde waarde zit ten opzichte van collega’s die (wel) in loondienst zijn. Zoals bijvoorbeeld alle specialisten van academische ziekenhuizen.

Leveren academische ziekenhuizen minder kwaliteit? Gooien die ’academische specialisten’ er met de pet naar? Er is geen enkele aanwijzing dat de zorgprestaties van gesalarieerde specialisten onder doen voor de vrijgevestigde specialisten die zich als ondernemer hebben vermomd. En daarmee vervalt de laatste verdedigingslinie.

Het maatschapmodel van de medisch specialisten heeft alleen nog museale waarde. Door dit archaïsche instituut in stand te houden, betaalt de samenleving meer dan nodig is voor deze medische zorg.

In een tijd dat overal bezuinigd moet worden en de zorgkosten de pan uit rijzen, is dat volstrekt onverantwoord. Zolang de vrijgevestigde specialist niet aan kan tonen dat zijn ondernemerschap ook voor anderen dan hemzelf voordelen oplevert, zijn waarschuwende woorden over schralere zorg door een ander beloningsmodel volledig misplaats.

Met specialisten in loondienst blijft er meer geld over om die kwaliteit te borgen en daarnaast kan winst geboekt worden met échte concurrentie, tussen ziekenhuizen.

Het is te hopen dat minister Klink zijn ’dreigement’ waar zal maken.