’Duurzaam beleid moet je uitleggen’

Hoe kan het toch dat het in de verkiezingscampagne helemaal niet over duurzaamheid ging? Oud-minister van milieu Margreeth de Boer (PvdA) heeft zich erg verbaasd.

’Ik ben al zo lang weg uit de politiek. Ik heb helemaal geen zin om een orakel in het Noorden te worden”, zegt voormalig PvdA-politica Margreeth de Boer met een knipoog naar VVD-prominent Hans Wiegel.

Maar een hartekreet wil ze eventueel wel kwijt. Want hoe is het toch mogelijk dat het in de afgelopen verkiezingscampagne helemaal niet over duurzaamheid ging? „Een half jaar geleden was het nog hét onderwerp: de economie zou gestimuleerd moeten worden mede door te investeren in groene initiatieven als windmolenparken. Maar het speelt geen rol meer, al weken niet.”

„Het ouderwetse begrip ’inkomensplaatje’ is weer terug. Ik weet eerlijk niet hoe ik het moet interpreteren. Zijn alle partijen het er over eens dat we een omslag moeten maken naar duurzame productie en energie en hoeft er dus niet meer over te worden gepraat? Of zet een volgend kabinet duurzaamheid overboord?”

Oud-minister van milieu De Boer (71) was vast van plan zich deze verkiezingcampagne afzijdig te houden. Vorige keer in 2004 veroorzaakte ze met uitspraken in het tv-programma ’Buitenhof’ nog een politieke rel. Toen vond ze dat de PvdA zich moest uitspreken tegen regeren samen met het CDA. Dat gaf zoveel ophef, ze laat het deze keer liever. Maar milieubeleid is nu eenmaal nog steeds haar thema.

De Boer stopte zes jaar geleden als burgemeester van Leeuwarden, maar doet nog veel. Ze zit in het bestuur van MVO-Nederland, een club die duurzaam ondernemen stimuleert. Ze gaat regelmatig in op uitnodigingen om mee te praten over duurzaamheid, heeft contact met hoogleraren en laat zich nog vaak en graag bijpraten, van het nut van algen als alternatieve energiebron tot het brouwen van klimaatneutraal bier. Ze werkt mee aan De Duurzame 100 van Trouw, de ranglijst van invloedrijke Nederlanders, die eind dit jaar weer verschijnt.

En dan zijn er de kleinkinderen waar ze de handen vol aan heeft. De Boer mag graag ’afspraken combineren’, heeft ze al gezegd aan de telefoon. Ze rijdt in haar zwarte Toyota Prius door het Drentse platteland naar een speciale winkel voor uv-werende kleding voor haar kleindochter met zonne-allergie, want dat had ze haar dochter beloofd. De mensen in het magazijn, een loodsje op een verlaten bedrijventerrein, zijn een beetje verbaasd: ze zijn eigenlijk een webwinkel en krijgen niet vaak klanten op bezoek. De Boer vindt een badpak voor de achtjarige. Daarna wil ze op zoek naar een fijn terras. „Drenthe is zo mooi, simpel maar mooi boerenlandschap”, zegt De Boer die er jaren commissaris van de koningin was. Een lange rechte weg, met aan weerszijden bomen, erachter weilanden. Hier en daar een toefje knalroze rododendron op de boerenerven.

Het wordt café De Klok, in Ruinerwold, vlakbij Meppel, waar de ene na de andere tractor over het kruispunt dendert. Een poster op de deur kondigt aan dat toevallig vanavond de regionale Drentse politici in dit café zullen debatteren.

Of je het nu duurzaam beleid, milieu of groen noemt, dat maakt De Boer niet uit. Het gaat erom dat iedereen zich verantwoordelijk moet gaan voelen. Maar het is ook een onderwerp dat gevoelig ligt. „Het is nog moeilijker omdat er in het verleden beleid is bedacht op basis van gegevens die net even anders bleken (het rapport van het VN-klimaatpanel dat fouten bevatte, red.). Dat heeft het wantrouwen van de burger vergroot. Als je nu met ingrijpende maatregelen wilt komen, zal je meer dan ooit moeten bewijzen dat het nodig is. Je moet uitleggen. Als je dat nu als enige partij gaat doen, raak je in deze campagne geïsoleerd.”

„De milieubeweging had de neiging om te denken in termen van goed en fout. Dat was contraproductief. Dat wordt nu minder. Je ziet bijvoorbeeld in de industrie initiatieven ontstaan. Het is toch geweldig dat ik nu bij Albert Heijn terecht kan voor biologische producten?”

„Steeds meer bedrijven begrijpen dat een modern bedrijf een duurzaam bedrijf is.” Maar de landelijke politiek blijft achter. Dat komt mede door de manier waarop milieubeleid is georganiseerd. Minister Cramer (PvdA) heeft haar best gedaan, maar de besluiten vielen nou eenmaal niet op haar ministerie. Die vielen bij Economische Zaken en Vervoer.” De Boer pleit voor een commissie van Tweede Kamerleden die al het beleid van alle afzonderlijke ministers toetst op duurzaam gehalte.

Funest is ook het inconsequente beleid, vindt De Boer. „Subsidie beloven, bijvoorbeeld voor zonnepanelen of windenergie, en dan als de vraag te groot is en de kosten te veel oplopen, die weer intrekken. Dat is funest voor het draagvlak. Zeker bij een onderwerp dat altijd ter discussie staat, moet je als overheid voor 100 procent vertrouwen wekken.”

Met name in dat opzicht is ze zeer groot voorstander van PvdA-leider Job Cohen. „Ik heb zonder meer veel vertrouwen in Cohen. Hij kan het evenwicht brengen dat nodig is om de grote stappen te zetten naar een duurzamer samenleving. Want het evenwicht is zoek.”

Toch staat Job Cohen niet in eerste instantie bekend als duurzaam leider. „Dat lag ook niet voor de hand als burgemeester van Amsterdam. Daar was openbare orde het thema. Ik weet zeker dat als je het hem rustig uitlegt, hij en ik op nagenoeg alle punten op dezelfde lijn zitten.”

Het ontbreekt deze verkiezingscampagne aan inhoud. En ook de mensen om haar heen hoort ze klagen. Ze zitten niet te wachten op politici die elkaar avond aan avond ’vliegen afvangen’, zegt De Boer.

„Cohen is een bekwaam, fatsoenlijk man. Hij moet helemaal niets veranderen aan zichzelf. Ik heb bezwaar tegen het mensen onderuit halen op aspecten die er niet toe doen. Dat haalt de kwaliteit van het politieke proces onderuit. En het spijt me wel, het zijn de media die dat aanwakkeren, omdat het allemaal om kijkcijfers draait.”