Steeds minder werk voor bollebozen

Voorzitter Pieter Jan Biesheuvel van de Raad voor Werk en Inkomen (RWI) zag dinsdag al de donkere wolken boven Oss samenpakken. Twee dagen later kwam de officiële mededeling: bijna de helft van de werknemers van Organon (nu MSD) wordt ontslagen. Eigenaar Merck verplaatst de hele onderzoeksafdeling van Brabant naar de Verenigde Staten. Een klap voor de Nederlandse kenniseconomie.

We moeten Organon in Nederland houden, zei Biesheuvel vorige week. Het bedrijf dat al tachtig jaar kennis opbouwt over geneesmiddelen voor mens en dier, past naadloos in de toekomst die arbeidsmarktdeskundigen voor ogen staat. Juist dit soort ’hoogwaardige’ werkgelegenheid is volgens de RWI nodig voor een goede balans en stimulans op de arbeidsmarkt.

In haar jongste analyse wijst de raad op knelpunten aan de ’bovenkant’ van de arbeidsmarkt. Het gezelschap van werkgevers, vakbonden en gemeenten ziet met lede ogen aan dat steeds meer werk voor mensen met goede opleidingen en competenties uit Nederland verdwijnt. Terwijl er steeds meer hogeropgeleiden bijkomen.

De deelname aan hogere beroepsopleidingen stijgt fors. Universiteiten en hogescholen proberen excellentie in het wetenschappelijk onderwijs te bevorderen. Allemaal met het oog op de kenniseconomie die Nederland in staat moet stellen de keiharde concurrentie wereldwijd aan te gaan.

Maar uit de RWI-analyse blijkt: Je kweekt dan wel kenniswerkers, maar hebt straks onvoldoende passende banen voor deze hoger opgeleiden. Stimuleer werkgelegenheid met een hoge toegevoegde waarde, luidt daarom de dringende aanbeveling van de raad aan het nieuwe kabinet.

Biesheuvel maakte bij de presentatie van het rapport echter al duidelijk dat zo’n inzet op kwaliteitsbanen wel hand in hand moet gaan met een goed vestigingsklimaat voor hoogtechnologische (buitenlandse) bedrijven. Hij sluit zich bovendien aan bij de vele oproepen tot versterking van innovatie, onderzoek en ontwikkeling om de kenniseconomie te schragen. In de redenen voor vertrek van de r & d-afdeling uit Oss klinkt kritiek op het innovatieve klimaat in ons land. Hoe het ook precies moge zitten, het is klip en klaar dat je een farmaceutische gigant niet aan een touwtje hebt. Die trekt zijn eigen plan en met Amerikaanse voortvarendheid.

Het is een bittere pil voor de werknemers van wie sommigen –waarschijnlijk tegen beter weten in– hopen dat het bedrijf nog te redden is voor Nederland. Een deel voelt zich bekocht door de top die miljoenen verdient aan de kennis en kunde die ze erin hebben gestoken.

Maar er zullen meer van zulke werkgevers komen en gaan. De toekomst van werkenden is dat ze vier à vijf keer moeten overstappen in hun carrière, verwacht hoogleraar Ton Wilthagen. Om die transfers makkelijk te maken zullen ze moeten doorgroeien in kennis en vaardigheden en hun inzetbaarheid moeten verbreden. Op dat gebied is er ’ruimte voor verbetering’, constateert de RWI .

Hardop wordt het nog niet gezegd, maar de raad vindt dat ook hogeropgeleiden meer steun verdienen. Het UVW Werkbedrijf gaat in de arbeidsbemiddeling nu meestal niet verder dan mbo-niveau. De recente werkloosheidscijfers laten echter zien dat ook heel veel hogeropgeleiden hun baan hebben verloren in deze crisis.