’Meestal zit er een draadje los’

Voor een paar tientjes heb je een nieuw scheerapparaat, staafmixer of broek, maar waarom zou je iets wat stuk is niet eerst herstellen? Het Repair Café helpt.

Kleine werkplaatsen waar je iets kunt laten maken, zijn er steeds minder, constateert Martine Postma. „Het lijkt niet meer de bedoeling: je moet gewoon iets nieuws kopen.”

Eigenlijk vindt ze dat slecht. „Grondstoffen zijn schaars, daar moet je zorgvuldig mee om gaan.” Eerder maakte Postma een website over duurzame producten. Afgelopen zondag was haar tweede Repair Café in de Amsterdamse Pijp, een inloop voor mensen met kapotte spullen. Het liep storm. Samen met het lokale natuur- en milieuteam trommelde Postma wat vaklieden op. Om te helpen, benadrukt ze. De elektricien, fietsenmaker, meubelmaker en naaister zijn er niet om alles op te knappen. „Ik wil mensen op een idee brengen. Ze kunnen veel meer zelf dan ze denken.”

Met elektricien Willem Bos is ze bevriend. Als hij en zijn vriendin op bezoek komen, gaat Bos de piepende deur van de ijskast herstellen. Postma: „Echt Willem met de waterpomptang. Hij kan het gewoon niet laten, schroeft alles open.”

Dat is een beetje de kunst, verklapt Bos, als hij bij een oud verkalkt strijkijzer checkt waarom de thermische beveiliging niet meer werkt. „Ik ben leraar techniek en heb geen enkel respect voor apparaten. Ik haal ze uit elkaar en kijk hoe ze werken. Het klinkt als een cliché, maar negen van de tien keer zit er een draadje los.”

Marianne van Ophuijsen (76) wil graag de baas zijn over dode dingen. Feit is wel dat dat steeds lastiger wordt. „Ik ben gewend om stekkertjes te vervangen, maar dat gaat niet als ze zijn dichtgesmolten.”

Van Ophuijsen is net al geholpen met haar rode jack. De rits van de jaszak bleef haken. „Ik kon hem niet wassen, want er zat iets onbestemds in die zak.” Los van de vieze kraag, kan het nog goed mee, vindt ze. Ze gooit haast nooit iets weg. „Heel veel oude spullen kun je gebruiken. Een aardappelschilmesje zonder punt is een prima schroevendraaier.”

Toch is ze niet vies van moderne zaken. Ze weet weinig van Ipads of I-pods, of waar die voor dienen, maar zonder laptop kan ze niet. „Ik werk voor actiegroep Vrouwen voor vrede, ben eindredacteur van een Surinaams-Nederlands opinieblad. En help Marokkanen uit de buurt met het invullen van hun belastingpapieren. Ik kan ook vragen of ze bij me thuis achter de computer komen zitten, maar ik ga veel liever bij hen langs, veel gezelliger,” lacht ze.

Het scherm van haar laptop valt regelmatig uit. „Ik ben er al wel mee naar een computerzaak geweest, maar daar repareren ze alleen spullen die ze zelf hebben verkocht.”

Helaas kan Willem Bos er ook niet zo veel mee beginnen. „Er zit speling in het scharnierpunt, precies waar de snoeren doorheen lopen. Ik vrees dat het gewoon slijtage is.”

Ook Bos vindt het wel eens lastig om dingen te repareren. „Ik had net een heel modern broodrooster dat op een gemene manier was verlijmd. Dat moet je slopen om open te krijgen. Kennelijk is het de bedoeling dat het weggedonderd wordt.” Het ergert hem soms, maar de oplossing is simpel: „Stap 1 is die dingen zo min mogelijk kopen.”

Mats wacht in een hoek van het ’café’ tot zijn spoorwegovergang gelijmd is. „Dat is niet zo’n moeilijke reparatie, erkent zijn moeder Wendy. „Het komt er bij ons gewoon niet van.” Ze vindt het ook leuk om met haar kinderen te komen. „Ik probeer ze te leren dat je spullen lang kunt gebruiken, of voor een ander doel. Mijn dochter Meeuw van 11 krijgt heus wel eens nieuwe kleren, maar ze fröbelt graag met oude stofjes en materialen. Ze heeft haar eigen stijl.”

Lilian Voshaar van het milieuteam uit De Pijp noteert waar iedereen voor komt, en of de reparatie gelukt is. Bij de elektricien is het nummertjes trekken. „Het repair café is een verhaal met kracht”, vindt Voshaar. „Een paar mensen die het nut er van inzien en het leuk vinden om anderen te helpen en je hebt meteen een sociaal evenement in de buurt.”