Geen tramritje meer voor geweldpleger, dat helpt

Geweld en agressie tegen werknemers is in te dammen door daders uit te sluiten van diensten. Zo voert het openbaar vervoerbedrijf RET in Rotterdam met succes een zerotolerancebeleid, met reisverboden op bepaalde tramlijnen.

De Rotterdamse methode komt vandaag aan de orde tijdens een FNV-conferentie over agressie en geweld op het werk. Uit een recente peiling in opdracht van de vakcentrale, blijkt dat bijna vier op de tien vakbondsleden in het afgelopen jaar met agressie of geweld te maken had; bedreiging, schelden, slaan, schoppen of spugen.

Dat komt overeen met gegevens in de Arbobalans 2009 van het ministerie van sociale zaken, waarin 32 procent van de werknemers rept van intimidatie, pesten en fysiek geweld door mensen buiten hun organisatie. Vooral werknemers in de zorg, het openbaar vervoer, bij brandweer en politie, maar ook in de detailhandel en bewaking worden ermee geconfronteerd, blijkt uit de balans.

Volgens de FNV zijn de grenzen van het toelaatbare al lang overschreden en is een andere aanpak nodig. Tot nu toe is vooral ingezet op verbetering van de dienstverlening en het trainen van medewerkers. Maar dat voldoet niet om de verruwing en de verharding, die velen bijna dagelijks ervaren in hun werk, tegen te gaan, meent de vakcentrale.

„De samenleving moet nu opstaan en een halt toeroepen aan mensen die hun hulp- en dienstverleners bedreigen en molesteren”, meent Jan Willem van de Pol van de Nederlandse Politiebond. Hij wijst op de impact van agressie en geweld op mensen die ’gewoon hun werk doen’.

Ton Teklenburg, die al 35 jaar werkt in winkels en warenhuizen, kan erover meepraten. „Ik ken collega’s die overvallen meemaakten waarbij is geschoten. Ze kunnen hun werk niet meer doen. Zelf ben ik heel wat voorzichtiger geworden bij het benaderen van winkeldieven. Vroeger pakte je ze bij de arm en gingen ze beschaamd mee, nu moet je oppassen dat ze je geen mes onder de neus houden. Ook klanten gedragen zich anders en zetten hun klachten kracht bij. Voor veel jonge mensen die in onze branche werken, is dat moeilijk om mee om te gaan.”

Van de Pol wil het probleem ook internationaal agenderen en zoekt naar onorthodoxe oplossingen. „Steeds hogere straffen helpen niet. Je moet deze mensen snoeihard raken. Waarom zouden ze nog een uitkering krijgen of welkom zijn als lid van de KNVB, de hockeyvereniging of de vakbond?”

Vervoerder RET heeft baat bij zijn aanpak. Het aantal incidenten in de metro daalde in vergelijking met begin vorig jaar bijna vijftig procent. Zowel werknemers als reizigers voelen zich veiliger.

Volgens directeur Pedro Peters is dat mede te danken aan het unieke contract ’sociale veiligheid’, een vergaande samenwerking tussen gemeenten, politie, het openbaar ministerie en RET in de stadsregio. „We zijn een vervoersbedrijf, maar staan in voor de veiligheid. In Rotterdam krijg je nu eenmaal de problemen van de straat binnen.”

Afspraak is dat RET’ers tachtig procent van de incidenten zelf oplossen. „Maar als we voor andere zaken een noodoproep doen, dan is de politieversterking direct ter plaatse, als waren de RET’ers deel van hun eigen corps. Ook justitie zit er bovenop. Er is supersnelrecht afgesproken, zodat daders direct de gevolgen van hun daden voelen.”