Kamer eist openheid over NS-investeringen

De Tweede Kamer wil niets weten van een vertrouwelijke behandeling van de zogeheten Fens-investeringen van NS, zoals minister Eurlings van Verkeer gisteravond heeft voorgesteld.

De Kamer debatteert vanavond over de besteding van 1,338 miljard euro van het Fonds Eenmalige bijdrage NS (Fens). Dat geld werd eind 200 beschikbara gesteld aande NS en de Kamer weet tot nu toe slechts van 279 miljoen waaraan het ongeveer is uitgegeven. Een meerderheid van het parlement, bestaande uit in ieder geval CDA, PvdA, VVD, PVV, ChristenUnie, SP en GroenLinks, eist nu dat de gedetailleerde cijfers 'ruimschoots' voor het debat van vanavond worden vestrekt.

Dat kan een probleem voor minister Eurlings opleveren. Hij wil, in navolging van de NS en spoorbeheerder ProRail, dat de cijfers vertrouwelijk worden behandeld. De NS en ProRail, beiden 100 procent in handen van de overheid, zouden als private bedrijven een concurrentienadeel hebben als de cijfers openbaar worden gemaakt.

Maar in de Kamer wordt dat argument van tafel geveegd: 'Wij passen ervoor om in beslotenheid stukken te mogen zien', briest een woedende Ineke van Gent tegenover NU.nl. 'Er moet gewoon publiek over gesproken mogen worden.'

SP-leider Emile Roemer hefet ook al herhaaldelijk moeite gedaan om inzicht in de besteding van de 1,3 miljard aan gemeenschapsgeld te krijgen. De maat is nu voor hem ook vol: 'Een publieke organisatie die geheimzinnig doet over ruim €1,3 miljard aan publiek geld. Dat is natuurlijk al waanzin, maar dat de minister hier ook nog aan meedoet, maakt het schandaal alleen nog maar groter. Ik eis dan ook onmiddellijk volledige openheid van zaken van de minister in plaats van dat hij meewerkt aan het verduisteren van de feiten.'

De VVD had de cijfers eigenlijk al uiterlijk afgelopen dinsdag willen hebben, om zich zo goed te kunnen voorbereiden op het debat van vanavond. Als Eurlings opnieuw weigert de informatie openbaar te maken dan dient woordvoerder Charlie Aptroot een motie in om die openheid af te dwingen. 'Die kan natuurlijk worden geweigerd, maar dan weiger je de wil van bijna de hele Tweede Kamer en dat lijkt me niet slim.”

Eerder liet Aptroot al weten dat hij dan eigenlijk een motie van wantrouwen tegen de minister zou willen indienen om hem zo naar huis te sturen. 'Maar ja, da's wat raar. De minister is immers al demissionnair.'

Vreemde cijfers in brief

Minister Eurlings heeft gisteravond in een brief aan de Tweede Kamer voorgesteld de cijfer vertrouwelijk te verstrekken. Eurlings schrijft in die brief onder meer: 'De FENS middelen komen voort uit de verkoop van aandelen die NS bezat in Telfort en World Online. De hieruit voort gekomen middelen (EUR 1,3 mld.) kwamen ter beschikking van NS. NS en RailInfraBeheer (later: ProRail) hebben in december 2000 een private overeenkomst gesloten over de besteding van deze middelen.'

De minister schets hier een nieuw beeld over het Fens-geld. De verkoop van Telfort leverde namelijk 4,2 miljard gulden (1,9 miljard euro op), en aan World Online (WOL) hebben de NS minstens 450 miljoen gulden (200 miljoen euro) overgehouden, samen dus 2,1 miljard euro. Tot nu toe werd overigens altijd alleen de 1,9 miljard uit Telfort als bron voor de Fens-gelden genoemd. Er was dus alleen al 600 miljoen euro van Telfort (en 200 miljoen van WOL) meer dan waar de minister het gisteren over had. Wat er in feite in 2000 is gebeurd, is dat de NS de inkomsten uit Telfort (en mogelijk dus ook uit WOL) als extra dividend aan de staat moesten betalen; vervolgens besloot de Tweede Kamer dat de NS 1,338 miljard euro (3 miljard gulden) daarvan mochten inzetten voor onder meer verbetering van stations en het spoorwegennet, alsook voor de ov-chip.

Trouw en Nu.nl maakten afgelopen maandag duidelijk dat de Tweede Kamer nog altijd in het duister tast over de exacte besteding van die 1,338 miljard aan Fens-gelden. Inclusief rente gaat het vermoedelijk overigens om 1,7 miljard.