Modern regionaal openbaar vervoer is een zaak van de provincies

De gemeente Leiden heeft een bommetje gelegd onder de afspraken voor de RijnGouweLijn, de sneltram die het groene hart met Leiden en de Noordzeekust moet verbinden. Een provinciale klucht lijkt het, ware het niet dat het om het grootste lightrailproject van Nederland gaat, dat ongeveer een half miljard euro gaat kosten.

De beslissing van het pas aangetreden Leidse college niet langer mee te werken aan het tracé heeft een voorgeschiedenis. Jarenlang is er een potje touw getrokken tussen met name Leiden en de provincie, óf de tram er moest komen, over de ligging en over de kosten. Die bij tijd en wijle grimmige discussie – waarbij ook de Leidenaren zich per referendum over de ligging van het tracé mochten uitspreken – is dus nog steeds niet geëindigd, al lijkt Leiden nu zijn hand overspeeld te hebben.

Het geruzie vertroebelde soms het zicht op het bovenregionale belang van de lijn. Lightrail, of de integratie van trein en sneltram, is een moderne bijdrage aan het bestrijden van de steeds verstikkender files in de Randstad. In Gouda komt een verbinding met de RandstadRail naar Den Haag en Rotterdam. Aan de westkant van Leiden loopt de lijn straks langs ruim 22.000 nog te bouwen woningen naar Katwijk en Noordwijk. En van daaruit sluit de lijn, via een snelbus naar Sassenheim, straks aan op de Zuidtangent richting Hoofddorp en Amsterdam.

De ervaring met RandstadRail leert bovendien dat aanvankelijke scepsis om is geslagen in ’toch wel makkelijk’. Dagelijks maken ongeveer 95.000 reizigers gebruik van deze Haags-Zoetermeerse trajecten, een stijging van tientallen procenten ten opzicht van voor de aanleg.

Juist vanwege de regionale belangen van infrastructurele projecten kregen de provincie twee jaar geleden in de nieuwe wet op de ruimtelijke ordening de bevoegdheid om tegenstribbelende gemeentes buiten spel te zetten. Het idee was dat één gemeente niet jarenlang spelbreker mag zijn. De nieuwe bevoegdheid kwam bovendien tegemoet aan de roep om slagvaardiger optreden van de overheid, sneller bouwen en minder regels, of inspraakprocedures.

Dat dit in praktijk soms een onfris machtspel met beschuldigingen over en weer oplevert, is jammer en schadelijk voor het imago van een betrouwbare overheid. Toch is dat geen reden terug te komen van het idee dat het tot stand brengen van een goed en modern ov-netwerk de gemeentegrenzen overstijgt.