Natura 2000 is zegening voor natuurgebieden, al is kritiek altijd welkom

Het was nota bene een oud-directeur van Natuurmonumenten, Frans Evers, die de knuppel in het hoenderhok gooide. De Europese voorschriften om kwetsbare natuur te beschermen, zouden in Nederland te rigide zijn uitgevoerd. Bovendien zetten ze boeren en andere ondernemers recht tegenover de natuurbeschermers, en dat is onnodige polarisatie, betoogde Evers.

Het is goed dat ook natuurbeschermers als Evers de discussie over Europees natuurbeleid scherp houden, en de hand in eigen boezem durven te steken. Teleurstellend was het alleen dat met name demissionair minister Verburg deze kritiek meteen claimde als nieuwe ruimte voor economische activiteiten en ’praktijkgerichte oplossingen’ voor ondernemers.

Want Natura 2000 is beleid om te koesteren, als hét instrument waarmee Europa de rijkdom aan soorten in de natuur wil beschermen. Dat kan en moet bij uitstek op Europees niveau, gezien de onderlinge verwevenheid van de gebieden, en de unieke positie die het Nederlandse deltagebied daarin inneemt.

Jammer is dat de aandacht voor soortenrijkdom in Natura 2000 nu overkomt als het onnodig precies tellen van grutto’s en woelmuizen in een weiland. Natuurlijk is het verkeerd als het hele proces rond Natura 2000 en het vergunningenbeleid juridiseren. Ook natuurorganisaties zelf gaven toe dat ze soms te snel hebben gezwaaid met dikke pakken voorschriften.

Maar het bewaken van soortenrijkdom kan niet zonder de padden, vlinders en mossen ook te benoemen. Ook is het maar zeer de vraag of Nederland hier het braafste kind in de Europese klas is geweest. In dit jaar, door de VN uitgeroepen tot jaar van de biodiversiteit, loopt het aantal dieren en planten nog altijd schrikbarend snel terug: de afgelopen vijftig jaar gemiddeld met een factor 3 per soort. Daarom is het cruciaal dat de resterende diversiteit bewaard blijft.

Nederland heeft daarvoor 162 natuurgebieden aangemeld voor de Europese ecologische hoofdstructuur. Toch is dat slechts ruim 8 procent van het vasteland. Nederland heeft daarmee binnen Europa bijna het minste ’topnatuur’ opgegeven. Wellicht logisch voor een dichtbevolkt en dichtbebouwd landje, maar overijverig zijn we daarmee niet.

Kortom, zaak is dat partijen flink in gesprek blijven over de prioriteiten van de natuurbescherming. Strakke internationale regels daarvoor blijven nodig.