Principes afleggen laat zich moeilijk door de wet afdwingen

De Hoge Raad heeft gesproken. De SGP mag vrouwen niet uitsluiten van het passief kiesrecht en de overheid dient er zorg voor te dragen dat de partij deze bepaling uit de beginselen schrapt. Het stopzetten van de subsidie aan de partij, zoals het kabinet aanvankelijk wilde, maar door de Raad van State al als onvoldoende werd gekwalificeerd, is ook voor de Hoge Raad geen begaanbare weg. De overheid heeft er eenvoudigweg op toe te zien dat de SGP vrouwen niet discrimineert.

Het hoogste Nederlandse rechtscollege heeft met deze uitspraak een rangorde aangelegd tussen de verschillende grondrechten in de Grondwet. Artikel 1, de gelijk behandeling van, in dit geval, man en vrouw, dient voorrang te hebben op het recht op vereniging en de vrijheid van godsdienst. Iets dat overigens ook het geval zou zijn geweest als de eis van het Clara Wichmanninstituut was afgewezen.

Door deze rechtsgang zit Nederland nu met de treurige situatie opgescheept dat een politieke partij gedwongen wordt principes op te geven. Dat levert een scheve situatie op. Een standpunt eenvoudigweg verbieden, betekent nog niet dat mensen hun principes zonder meer veranderen.

Nu borrelt en gist het in de SGP zelf ook. Het vrouwenstandpunt nadert gelukkig ook in die partij zijn einde. Vooral vanuit de jongerenbeweging van de SGP wordt druk uitgeoefend op de partij om zich te moderniseren. Gisteren nog stelde de voorzitter van de jongeren, Jacques Rozendaal, dat het vrouwenstandpunt van de SGP wellicht zal veranderen, maar dat dit niet zal gaan met druk van buitenaf. Het ware de natuurlijke en dus te prefereren weg geweest als de buitenwereld dit proces ongestoord zijn gang had laten gaan. Principes afdwingen is vrijwel nooit de goede weg.

Gedane zaken nemen echter geen keer. De uitspraak van de Hoge Raad ligt er. Voor de goede ontwikkeling van de jurisprudentie valt het dan wel te hopen dat de SGP de laatst overgebleven mogelijkheid, een gang naar de Europese rechter, ook zal benutten, maar in de tussentijd zal het kabinet aan de uitspraak van de rechter gevolg moeten geven.

Hoe dat dient te gebeuren valt vooralsnog moeilijk in te zien. Het laatste wat mag gebeuren is dat de partij halsstarrig aan haar standpunt vasthoudt en dat op enig moment een kabinet zich genoodzaakt ziet de SGP te verbieden wegens het willens en wetens negeren van artikel I van de Grondwet.