Bos trekt consequentie uit falen, Balkenende zou hem moeten volgen

Van de vroegere Britse premier Harold Wilson is de uitspraak dat een week in de politiek lang is. Hij zei dat in de jaren zestig. In deze tijd is een dag lang. Zelden zijn in de Nederlandse politiek de panelen zo razendsnel verschoven als gisteren. PvdA-leider Bos trok zich terug in de coulissen, net als CDA-kroonprins Eurlings; de Amsterdamse burgemeester Cohen trad naar voren als nieuwe lijsttrekker van de sociaal-democraten. Hierdoor zal alsnog de druk op CDA-aanvoerder Balkenende toenemen het voorbeeld van Bos te volgen. Na de val van het kabinet is het voor de nationale politiek goed dat de lucht even flink wordt gezuiverd.

Onder de moeilijke economische omstandigheden en de verdeeldheid over de integratiekwestie is het onwenselijk, zelfs onacceptabel, dat de verhoudingen tussen de twee grote bestuurspartijen belast blijven. Dat vergt dus offers.

Balkenende en Bos zijn er in de afgelopen drie jaar niet in geslaagd de missie van hun kabinet te volbrengen de stabiliteit en de sociale vrede in het land te herstellen. Bos heeft uit dat falen nu de consequentie getrokken. Balkenende zou zich daaraan moeten spiegelen. Daarvoor is het niet te laat in een tijd waarin een dag al lang is.

In zijn motivering zei Bos dat het land nu behoefte heeft aan een politiek die ‘de kracht van eenheid, samenwerking en solidariteit centraal stelt’. Dat vraagt in zijn ogen om een verbindend leiderschap, dat geen onderscheid maakt tussen mensen langs etnische en religieuze lijnen. De oproep tot eenheid klonk in dat verband wat tegenstrijdig. Veel meer gaat het nu om eendracht in het beschermen en waarderen van de diversiteit die onze samenleving kenmerkt. Dat ligt in lijn met de aanvaardingsspeech van Cohen, die zei dat het een teken van beschaving is mensen met andere opvattingen ruimte te bieden, zolang ze binnen de grenzen van de rechtsstaat blijven.

Met Cohen als kopman zal de PvdA in het integratiedebat duidelijker dan tot nu toe kleur bekennen. Cohen heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij van de politiek van ‘de boel bij elkaar houden’ is, ondanks de hoon van de PVV over zijn ‘softe aanpak’. Zijn kandidatuur kan tot gevolg hebben dat de verkiezingsstrijd sterk in het teken van de integratiekwestie komt te staan. Daar zitten risico’s aan, maar ook in dat opzicht kan een open politieke strijd zuiverend werken en de verhoudingen en posities verhelderen.