Kies weloverwogen

Trendwatchers Hilde Roothart en Irene Ras signaleren in ’Goed Boek’ een nieuwe periode van positivisme. Trouw pikt er tien voorbeelden uit. Vandaag: bewust.

Als consument voelen we ons vaak onmachtig. Toch groeit onze invloed. Door eigen toedoen, maar óók dankzij fabrikanten.

Grote maatschappelijke problemen kunnen we als consument niet in ons eentje oplossen. Maar de ene burger kan wel de andere burger online inlichten, zoals Foodlog doet. „Mensen weten niks over hun eten”, zegt Dick Veerman. „Over hoe het gemaakt wordt, hoe het op je bord komt. Foodlog.nl gaat over eten en wat je erover weten wilt. Het wil mensen informeren.”

Veerman is opgeleid als taalkundige en filosoof. Hij was werkzaam als consultant en in de bankwereld. Nu wijdt hij zich fulltime aan Foodlog, met hulp van vele voedingsexperts.

Een agressieve vorm van reuma bracht Veerman er jaren geleden toe om in de chemische samenstelling van voeding te duiken. Hij raakte gefascineerd. In 2005 besloot hij over zijn kennis te gaan bloggen en inmiddels heeft zijn site zo’n 40.000 unieke bezoekers per maand.

Onlangs nog liet Veerman onderzoeken wie zijn lezers zoal zijn. Ruim de helft bestaat uit consumenten, de overigen zijn retailers, producenten, boeren, wetenschappers, beleidsmakers – allen bewust van consumptie- en productiegedrag. Veerman: „Bewust is, zoals Rousseau het zegt: ’Mijn vrijheid houdt op waar die van een ander begint.’ Omdat we met wel heel veel zijn, gaan we ons dat steeds meer realiseren.” Daar gaat ieder op zijn eigen manier mee om. Als je niet weet hoe iets zit, kun je er niks van vinden, vindt hij.

De waarheid beweert Veerman absoluut niet in pacht te hebben. Desalniettemin legt de foodblogger wel graag misverstanden bloot. Ja, consumenten worden steeds bewuster, maar dat wil niet zeggen dat ze meteen de juiste keuzes maken. „Een voorbeeld: fairtrade appelsap. Dat wordt gemaakt van biologisch geteelde appels in Zuid-Amerika. Daar worden ze geperst en ingedikt tot een half dikke siroop. Die wordt verscheept naar Nederland en hier aangelengd met water. Dat is natuurlijk absurd. Want tegelijkertijd maken we de landbouw in Nederland ermee kapot; onze boeren raken hun appels aan de straatstenen niet meer kwijt. En dan moet ik zogenaamd ’eerlijke appelsap’ kopen?”

De tijd is voorbij dat we grote maatschappelijke problemen bij anderen neer kunnen leggen. Ook steeds meer grote bedrijven realiseren zich dat. Zo heeft Unilever het Cleaner Planet Plan-logo voor haar wasmiddelen en vaatwastabletten. In de Dow Jones Sustainability Index staat de Brits-Nederlandse multinational al elf jaar op de eerste plaats. Producten die het CPP-logo opgeplakt krijgen, vervuilen de wereld minder dan vergelijkbare producten. Dat de koper het maar weet.

Made By is een onafhankelijk consumentenlabel voor diverse modemerken. Het werkt volgens het zogenoemde track & trace-principe: elk kledingstuk met dit label heeft een eigen code. Hiermee kan de koper op internet het spoor van het gekochte artikel achterhalen. De labels verbonden aan Made By kunnen niet garanderen dat al hun kleren op 100 procent schone en eerlijke manier worden geproduceerd, maar ze durven de consument te laten zien hoe ver ze al zijn.

Op Foodlog is een voorstel voor een dergelijk ’bewust’-label ontwikkeld: een barcode waaraan producenten informatie over hun producten kunnen hangen. Veerman: „Een volksinformatiemerk dat het leuk maakt om in je keukenkastje te kijken. Bedrijven kunnen het label gratis plakken op de producten waarvoor ze niets te verbergen hebben. Het label geeft toegang tot productinformatie in een database, waar zowel in technische als in voor iedereen begrijpelijke taal staat hoe het product wordt gemaakt. Maar ook wat het bedrijf er in de toekomst eventueel nog mee van plan is ter verbetering.”

De plannen zijn in een vergevorderd stadium. Het ministerie van landbouw, natuur en voedselkwaliteit is op de hoogte, en ook binnen de supermarktwereld zijn er mensen die er het nut van inzien. Veerman: „Zo krijgt de burger pas echt de ruimte een gelijkwaardige gesprekspartner van producenten te zijn. Want die macht heeft hij. Hij maakt er alleen nog te weinig gebruik van.”