Onrust rond Balkenende duurt voort

Bij het warmlopen voor de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni blijft CDA-leider Jan Peter Balkenende kampen met gemengde reacties binnen zijn partij op zijn kandidaat-lijsttrekkerschap.

Vertrekkend CDA-Kamerlid Annie Schreijer-Pierik haalde gisteren scherp uit naar het gebrek aan interne democratie: het partijbestuur en de Kamerfractie kozen volgens haar na de gemeenteraadsverkiezingen te haastig voor prolongatie van Balkenende als leider. De boerin Schreijer-Pierik, voorheen kampioen voorkeurstemmen en zeer populair in het oosten van het land, vindt dat het CDA-partijcongres eind deze maand alsnog alternatieve lijsttrekkers moet overwegen. Ze noemt daarbij oud-minister van landbouw Cees Veerman.

Bij andere CDA-Kamerleden, die wel beschikbaar blijven voor de nieuwe verkiezingslijst, klinkt nog altijd steun voor Balkenende. Henk-Jan Ormel noemt Balkenende het meest geschikt om in de komende verkiezingscampagne uit te leggen hoe het CDA de economische crisis en het overheidstekort te lijf wil gaan. „Vooral nu de PvdA zich met Cohen helemaal concentreert op het integratiedebat.” Ormel, gezaghebbend fractielid op de rechtervleugel, beschouwt het leiderschap van Balkenende niet als uitgewerkt. „Hij kan veranderen en dan gaan we de verkiezingen in met een Balkenende 2.0. We leven in een andere tijd dan met Balkenende 1.0 tot 1.4”, zei hij met een verwijzing naar de vier eerdere (gesneuvelde) kabinetten.

Intussen vormen zich de contouren van de top van de CDA-verkiezingslijst, die eind deze maand door het partijbestuur wordt voorgesteld. Balkenende zal een lijst moeten trekken waar de huidige CDA-fractieleider Pieter van Geel niet op wil staan. Van Geel liet gisteren weten niet terug te willen keren in de Tweede Kamer. Zijn besluit was geen grote verrassing – al in 2007 zei Van Geel de fractie maar één termijn te willen leiden.

De voormalige provinciebestuurder van Brabant was ooit een van de kandidaten voor het CDA-leiderschap, maar legde het na het vertrek van Jaap de Hoop Scheffer in 2001 af tegen Balkenende.

Een nieuwe gooi naar de nummer één positie werd moeilijk nadat vorig jaar uitlekte dat Van Geel zich vergeefs beschikbaar had gesteld voor de post van commissaris van de koningin in Brabant.

Wel beschikbaar voor de kandidatenlijst zijn de demissionaire bewindslieden Maxime Verhagen, Jan Kees de Jager, Jack de Vries en Ank Bijleveld. Dat betekent dat zij zonodig ook in de Tweede Kamer gaan zitten. Hoewel kandidaat-lijsttrekker Balkenende dat voor zichzelf niet wil laten gelden – hij gaat alleen voor het premierschap.

Daarmee voedt de Balkenende de veronderstelling dat hij vertrekt bij een zwaar tegenvallende verkiezingsuitslag.

Dat de naam van Veerman in de wandelgangen opduikt als mogelijke nieuwe CDA-leider, is verrassend. Veerman nam in 2007 verbitterd afscheid van de Haagse politiek. Hij zei na zijn laatste ministerschap ’nooit meer’ een openbare functie te ambiëren: „Ik heb mijn pak gedragen.”