Partijen komen met Deltaplan ’nieuwe energie’

Nederland moet een Deltaplan voor ’nieuwe energie’ maken. De techniek, om niet meer afhankelijk te zijn van olie en kolen, is er.

Specialisten van zeven politieke partijen pleiten voor vergaande maatregelen om Nederland in 2050 volledig op duurzame energie te laten draaien. Daar is een ’Deltaplan’ voor nodig. De bouw van vier nieuwe kolencentrales moet worden afgeblazen. En overheidsgeld moet niet naar CO2-opslag gaan.

Van links tot rechts hebben de werkgroepen ’energie en duurzaamheid’ van politieke partijen aan dit ’partij-overstijgend’ voorstel meegewerkt. CDA, VVD, PvdA, D66, GroenLinks, ChristenUnie en SGP deden mee. De SP weigerde deelname, de Partij voor de Dieren had geen tijd en de PVV gaf nooit antwoord op de mail met de uitnodiging.

Maar gisteren bij de presentatie van het plan, bleek de top van de zeven partijen minder eensgezind. Vertegenwoordigers van Tweede Kamerfracties waren uitgenodigd het Deltaplan in ontvangst te nemen. De VVD weigerde te komen, maar haastte zich wel de eigen VVD-delegatie te bedanken voor de inspanningen in het overleg. CDA-fractievoorzitter Van Geel had ’lof voor de samenwerking’ maar houdt liever ’alle opties open’: van kernenergie, tot CO2-opslag en windenergie. D66, CU, SGP en de linkse partijen reageerden positiever. Delen van het Deltaplan zullen in hun verkiezingsprogramma’s terugkomen, verwachten zij.

De opstellers van het Deltaplan constateren dat de urgentie van het energieprobleem onderschat wordt in Nederland. De wereldwijde vraag naar energie stijgt snel. Fossiele brandstoffen kunnen daar in de toekomst niet aan voldoen. Dat leidt tot prijsstijgingen, recessies, geopolitieke spanningen en misschien zelfs oorlog. Daar komen de klimaatverandering en de milieuschade door het stoken van fossiele bronnen nog eens bovenop.

Dat zou voor Nederland reden genoeg moeten zijn om sneller dan gepland, in 2050, alleen nog ’hernieuwbare’ energie te gebruiken zoals uit wind en zon. Gas kan, als schoonste van de ’oude’ brandstoffen, als achtervang dienen.

Het ’beproefde recept’ van een Deltawet moet helpen die klus te klaren. En waar nu verschillende ministeries zich bezighouden met energie, zou voortaan alles onder één ministerie en één minister moeten vallen.

De groep van zeven partijen heeft zich uitgebreid laten informeren door allerlei deskundigen, die allemaal dezelfde conclusie trekken: aan de techniek zal het niet liggen. Die is ruim voorhanden om de overgang naar duurzame energie waar te kunnen maken. Het gaat om het maken van beleidskeuzes en het inbouwen van sterke prikkels.

Het beleid zou in ieder geval moeten zijn: geen nieuwe kolencentrales bouwen. Die gaan tientallen jaren mee en verhinderen de doorbraak van andere energiebronnen. In het verlengde daarvan ziet het Deltaplan niets in CO2-opslag, althans voor zover de overheid dat subsidieert. De industrie kan daar zelf voor kiezen. De overheid doet er beter aan een Nationaal Energietransitie Fonds op te richten. Dat moet de financiering van energiebesparing en hernieuwbare energie bevorderen.

Harde prikkels zullen gedrag beïnvloeden. Zo zou er een wettelijk vastgelegd tarief moeten zijn dat een consument of bedrijf krijgt voor lokaal opgewekte energie. Energiebedrijven zouden een verplicht aandeel hernieuwbare energie moeten opwekken. De overheid moet investeren in slimme energienetten, die lokale energiestromen kan verwerken, én stroom uit windparken. Verder bepleiten de partijen vergroening van het belastingstelsel, zodat de vervuiler echt gaat betalen.