Thaise patstelling moet doorbroken worden met verkiezingen

De Thaise oppositie heeft gisteren haar protest tegen de regering kracht bijgezet door bloed te laten vloeien. Op vreedzame wijze weliswaar, want het bloed was afgetapt door verpleegsters en verzameld in jerrycans. De symboliek is er echter niet minder om. Zolang premier Abhisit aanblijft, zit hij op het bloed van het volk, liet een oppositiewoordvoerder weten.

Rood is ook de kleur van de protestbeweging zelf. Honderdduizend roodhemden trokken zondag de stad binnen en de demonstraties gaan nog door. Het zijn aanhangers van ex-premier Thaksin, de zakenman die drie verkiezingen won, in 2006 door militairen werd afgezet en nu als banneling leeft. Hij werkt nog steeds aan zijn terugkeer.

Tegenover rood staat geel. De afgelopen jaren zijn ook geelgeklede betogers massaal de straat opgegaan. Zij willen een terugkeer van Thaksin blokkeren en hekelen diens corruptie en populisme. Zij blokkeerden eind 2008 het vliegveld van Bangkok toen er een premier zat die als aanhanger van Thaksin gold. Geel won: de premier trad af en Abhisit volgde hem op.

De kleurrijke massademonstraties maken de diepe verdeeldheid duidelijk in de Thaise samenleving. Veel Thaksin-aanhangers zijn arm en komen van het platteland, veel geelhemden zijn relatief welvarender en komen uit de stad.

Het systeem waarin een stedelijke elite van royalisten, zakenmensen en legerleiders elkaar de macht toeschoven en complexe coalities samenstelden, is door de opkomst van Thaksin volledig ontwricht. Zelfs de diep vereerde koning Bhumibol wordt nu af en toe bekritiseerd, wat ongekend is in de Thaise context. Gezien zijn leeftijd (82) is het trouwens de vraag hoelang hij nog een bindende kracht kan zijn.

Zeker is dat de coup in 2006 onrechtmatig was, wat er verder ook op Thaksin viel aan te merken – en dat is veel. Ook zeker is dat Abhisit de macht toegeschoven heeft gekregen, maar niet de aanvaardbare leider blijkt waarop de stedelijke elite had gehoopt. Duidelijk is vooral dat de onrust Thailand schade berokkent en zijn reputatie besmeurt.

In zo’n geval is er slechts één optie: verkiezingen. Uiteraard is niet zeker dat die een oplossing bieden, want als de partij van Thaksin-aanhangers de stembusgang wint zullen de geelhemden vast opnieuw de straat op gaan. Maar in een democratie is een stembusgang de geëigende weg om uit een impasse te komen. En een democratie is wat Thailand pretendeert te zijn.