Google bedient Chinezen vanuit Hong Kong

Google heeft zijn Chinese zoekmachine verplaatst naar Hongkong. Op die manier hoopt het bedrijf de webcensuur van de Chinese overheid te omzeilen, zonder zich uit China te hoeven terugtrekken.

Bezoekers van Google.cn werden maandagmiddag omgeleid naar Googles Chineestalige dienst in Hongkong. "Welkom in het nieuwe huis van Google Search in China", stond er in vertaling.

Google houdt zijn onderzoeks- en verkoopkantoren in China open en blijft ook advertenties verkopen voor de Chineestalige versie van zijn zoekmachine in de Verenigde Staten. Maar met zijn poging de Chinese censuur te omzeilen neemt het bedrijf toch een risico dat zijn groei in China kan afremmen, vooral als de Chinese overheid het voor de onderneming lastiger maakt om zaken te doen in het land. Zo kan de overheid filters toepassen om te verhinderen dat mensen in China contact maken met de Google-dienst in Hongkong.

Op 10 april stopt Google met de Chinese versie van de zoekmachine. De terugtrekking volgt na oplopende spanningen tussen het Amerikaanse internetbedrijf en de Chinese autoriteiten. Het internetbedrijf dreigde zich in januari al terug te trekken als het geen ongecensureerde zoekmachine kon bieden. Het dreigement kwam nadat hackers hadden geprobeerd gmailaccounts van Chinese mensenrechtenactivisten te infiltreren.

Omdat Chinezen het web met name gebruiken voor entertainment en games, stond censurering nooit hoog op de agenda. Sinds de Google-kwestie zijn de 'apolitieke Chinese internetters' zich veel meer bewust van de censuur, zegt de Amerikaanse journaliste en China-kenner Rebecca MacKinnon. "De kwestie leidt tot veel discussie en zelfonderzoek over de mate waarin de overheid hen isoleert van de rest van de wereld."

Een voorbeeld hiervan is de open brief van bezorgde 'netizens' aan Google en de Chinese autoriteiten. In de brief vragen zij waarom de ICT-sector geen oplossing kan vinden voor het probleem van censurering. Toezicht op informatie is nodig, zo stellen zij. Maar wel op basis van duidelijke wetten en procedures in plaats van vage vuistregels.

De initiatiefnemers willen weten welke informatie Google van de Chinese overheid moest censureren. Ging het alleen om seks en gokken, of ook om informatie waar het publiek recht op heeft, zoals het melkpoederschandaal, mijnrampen, kindslaven en andere misstanden?

Als Google China verlaat, of als de autoriteiten andere diensten van Google blokkeert, wordt de toegang tot belangrijke kennis afgesloten. Dat is een schending van het recht op wetenschappelijke en educatieve informatie, waarschuwen de bezorgde ondertekenaars.

Het Chinese avontuur heeft Google nooit gebracht wat zij er van hoopte. Toen het bedrijf vier jaar geleden Google.cn lanceerde, kreeg het veel kritiek omdat de zoekmachine de Great Firewall versterkte. Dit netwerk van filters houdt ongewenste informatie buiten de poort. Meewerken aan de Great Firewall is niet erg gepast voor een bedrijf dat pronkt met de slogan 'Don't be evil', vonden critici.

Volgens de Chinese staatsmedia zal het land geen problemen ondervinden door het vertrek van Google. "Het doek valt voor Google, maar in de snelgroeiende zoekmarkt van China met ruim 350 miljoen gebruikers, is een fantastisch toneelstuk pas net begonnen. Niemand kan het zich veroorloven dit te missen", aldus de Engelstalige krant Global Times.

De jaarlijkse omzet van Google China ligt tussen de 300 en 400 miljoen dollar, slechts een klein deel van de meer dan 20 miljard die Google wereldwijd omzet.