Laatste slag om zorgstelsel

President Obama hoeft nog maar enkele Congresleden om te praten en de Verenigde Staten krijgen morgen, als laatste rijke land, een algemene zorgverzekering.

Het leken wel presidentsverkiezingen. Barack Obama hield gisteren in Virginia zijn ’slotmanifestatie’. Pak de telefoon, riep hij, en ga de deuren langs. „We gaan geschiedenis schrijven en het zorgstelsel in Amerika met jullie hulp repareren.”

Formeel is dat een klus voor de 431 leden van het Huis van Afgevaardigden. Ze hoeven alleen maar in meerderheid ja te zeggen tegen een al door de Senaat aangenomen ontwerp en Obama kan een wet tekenen die bijna Amerikaan verplicht een ziektekostenverzekering te nemen. En die elke verzekeringsmaatschappij verplicht die Amerikaan te accepteren, wat hij ook mankeert.

En morgen gaan ze dat ook doen. Het zag er bij het sluiten van deze editie tenminste naar uit dat de Democratische partijleiding de benodigde 216 stemmen bij elkaar zou krijgen. Geen Republikein zal voor de wet stemmen en een groep Democraten is ook tegen. Te duur vinden ze het en te groot vinden ze de kans dat federale subsidiedollars hun weg vinden naar een abortuskliniek.

Als er genoeg stemmen komen, is dat toch een klein wonder. Congresleden hebben de begrijpelijke neiging om te kijken naar wat de kiezers in hun district vinden, die hen in november mogen ontslaan. In de rumoerige zomer van 2009 ontaardden hun bijeenkomsten met het thuisfront regelmatig in scheldpartijen tegen het ’socialisme’ van president Obama. En nadat in januari de zetel van senator Edward Kennedy, zijn leven lang een voorvechter van een beter zorgstelsel, toeviel aan een Republikein, leek het helemaal voorbij. In de Senaat verloor daarmee de zorgverzekering zijn noodzakelijke 60-40 meerderheid. De zorgwet was daar weliswaar al aangenomen, maar na onderhandelingen met het Huis van Afgevaardigden zou nog een aangepaste versie langskomen.

De Democraten, die zich wekenlang leken neer te leggen bij het sneven van de hervorming, hebben nu besloten die blokkade te omzeilen door de Senaats-versie in zijn geheel aan te nemen en dan een beperkt pakket wijzigingen naar de Senaat te sturen, waarvoor een meerderheid van 51 stemmen genoeg is.

Dat ze weer moed hebben gevat is onder andere te danken aan Obama. Die trok het land in om toespraken te geven, met een vuur dat sinds de presidentscampagnes niet meer gezien was. Het herinnerde de Congresleden eraan dat niet ’heel Amerika uit volle borst stop roept’, zoals de Republikeinse voorman John Boehner zegt, maar ongeveer gelijk verdeeld is in voor- en tegenstanders.

Wat ook meespeelt, is dat de Amerikanen nu een paar weken hebben kunnen wennen aan het idee dat alles zou blijven zoals het was. Het kwam hard aan dat net in die periode een verzekeringsgigant in Californië bekendmaakte de premies met maar liefst 39 procent te zullen verhogen. De status quo, met meer dan 40 miljoen onverzekerden, was voor een organisatie van 59.000 nonnen reden om tegen hun eigen kerk in te gaan en het Congres op te roepen, de wet aan te nemen.

Maar doorslaggevend was vast wat Obama betoogde in het ene indringende gesprek na het andere met afgevaardigden: als de zorgwet er niet komt, ben je bij iedereen de gebeten hond; bij de kiezers die er tegen waren, omdat je voorstemde; bij hen die er voor waren, omdat de wet er niet kwam. Volgens sommige berichten hoefde hij gisteren nog maar één bekeerling te maken. Hij stelde er een reis naar Indonesië en Australië zelfs voor uit, tot juni.

Dat kon de Indonesische minister van buitenlandse zaken Natalegawa wel begrijpen. „We willen hem ook niet hier in Jakarta als hij met zijn hoofd ergens anders is”, zei hij vergoelijkend. Maar als het morgen niet goed komt met de zorgwet, krijgt hij in juni een president op bezoek die dat hoofd politiek gezien kwijt is.