’Aandacht vestigen op watertekort’

Oud-reclameman Jan van Buuren brengt maandag op Wereldwaterdag burgemeesters en het bedrijfsleven voor een congres bijeen in Lobith. Met een beetje marketing moet het waterprobleem op te lossen zijn.

Hij was in de jaren vijftig stuurman op de Oranje en de Nieuw-Holland, en maakte reizen van Australië naar Singapore en weer terug. Hij bedacht in de jaren tachtig als succesvol reclameman ook het typetje ’Meneer Jamin’ en de spreuk: ’Wat wordt het toch mooi op de weg met al die Honda’s’. En niet geheel toevallig gebruikt Jan van Buuren (77) uit Amsterdam die twee ervaringen in zijn nieuwe missie: het oplossen van het het wereldwijde waterprobleem. Onder het symbool van de Blue Peter, de blauwe vlag die in de scheepvaart het vertrek naar een nieuwe bestemming aankondigt.

Nog steeds is Van Buuren verbaasd over het feit dat na de oproep van prins Willem-Alexander een aantal jaren geleden zo weinig van de grond is gekomen. We are in a desperate need of a World Wide Awareness Campaign, zo sprak hij de Verenigde Naties toe. „Maar wat is er daarna gebeurd?”, vraagt Van Buuren zich hardop af. „Ja, er zijn 586 organisaties actief op het onderwerp water. En wij zijn nummer 587. Maar wíj hebben tenminste een idee, én een plan.”

Vijf jaar geleden verdiepte Van Buuren zich in de waterproblematiek. Eén miljard mensen hebben onvoldoende toegang tot schoon water en wereldwijd sterven jaarlijks twee miljoen mensen aan de gevolgen van een tekort aan schoon water. „Het vervelende is alleen dat ze niet allemaal in een keer sterven, maar één voor één. Daarom merken we dat in het Westen niet. Als er in een weekend 24 Boeings 747 neerstorten, zal er echt wel wat aan het probleem gedaan worden, maar het tekort aan schoon water is een sluipmoordenaar.”

Met deskundige partners ontdekte Van Buuren praktische oplossingen voor het watertekort. „We zijn op het spoor gekomen van zogeheten touwpompen, die oorspronkelijk uit China komen. We hebben ze vervolmaakt. Ze kosten weinig en zijn eenvoudig te plaatsen en te repareren. Er gaat een pvc-buis de grond in en daardoor gaat een touw met nopjes die bij een neerwaartse beweging voor druk zorgen, en bij een beweging naar boven water scheppen. De eerste pompen functioneren al in Tanzania en Mozambique. Ze kosten nog geen 500 euro per stuk, en we zorgen dat de mensen ter plekke een lasopleiding hebben genoten. Dan kunnen ze de pomp altijd zelf repareren. Zo geef je geen vis, maar een hengel.”

Maar, weet ook Van Buuren, omdat het Westen zoveel van het drinkbare zoetwater consumeert, blijft er voor de derde wereld te weinig over. „Dat tekort is alleen op te lossen als we hier per dag vijf liter minder water gaan gebruiken. Ik heb het wat dagen geprobeerd, maar dat lukt me niet. En ik ben niet de enige.”

De oplossing van het tekort zit hem dus in het vergroten van de voorraad aan zoet water. „Wij zijn in contact gekomen met Peter Willem Hatenboer. Mooi verhaal: zijn grootvader bracht met zijn waterboot al drinkwater naar de zeeschepen. Zijn vader was al bezig met ontziltingsinstallaties, en Peter Willem heeft nu een windwaterpomp ontwikkeld, die zout water door een heel fijne zeef drukt. Een fantastische vinding, maar zo’n installatie kost wel 70.000 euro. De eerste staat nu op Timor.”

En dan is er nog een ontwikkeling: „We verdiepen ons in de techniek van wet oxidation. Daarbij wordt afval onder grote druk in een verticaal kanaal in de aarde verpulverd. Bij dat proces komt water vrij. Ik kan er nog niet te veel over zeggen, maar wij denken dit in landen waar een watertekort is, toe te kunnen passen.”