Vrijwilligerswerk is niet vanzelfsprekend, maar kan dat wel worden

Vorig jaar deden 50.000 mensen mee aan de nationale vrijwilligersdagen van NL Doet, bedoeld om mensen te stimuleren zich onbetaald in te zetten voor hun omgeving. Dit jaar hebben zich maar liefst 150.000 mensen aangemeld om een klus te doen.

Die verdriedubbeling van de belangstelling is indrukwekkend, en mogelijk een teken van een hernieuwd elan om een bijdrage te willen leveren aan een samenleving waarin mensen naar elkaar omzien. Bij vrijwilligerscentrales is van dat enthousiasme al iets te bespeuren. Een kwart ziet de aanwas groeien, vooral van hoger opgeleiden. Hoopgevend is ook dat jonge mensen net zoveel vrijwilligerswerk doen als oudere.

Maar er is meer nodig. Al een aantal jaren doet ongeveer 4 miljoen Nederlanders een of andere vorm van vrijwilligerswerk. Vergeleken met het buitenland zijn dat er veel, maar het zijn er te weinig om aan de vraag te voldoen. Ongeveer veertig procent van de organisaties die deels drijven op onbetaalde krachten, heeft een tekort. Dat moet aangevuld, maar hoe?

Duidelijk is dat de traditionele vrijwilliger, die zich veertig jaar trouw inzet voor Zonnebloem of Rode Kruis, aan het verdwijnen is. Daarvoor in de plaats komt de nieuwe vrijwilliger. Die steekt graag de handen uit de mouwen, maar voor langdurige verbintenissen moet je bij hem of haar niet zijn. De nieuwe vrijwilliger heeft weinig tijd en doet het werk het liefst op het moment dat het hem of haar uitkomt.

Of ze dat leuk vinden of niet, organisaties moeten daar gewoon rekening mee houden en hun vraag proberen af te stemmen op de moderne vrijwilligers. In de hoop dat als de onbetaalde hulpen eenmaal binnen zijn, deze overtuigd kunnen worden van het nut toch enige vastigheid te bieden aan de mensen die ze helpen.

Hoogleraar Meijs suggereerde deze week meer op het gemoed van mensen te gaan werken, in die zin dat ze niet meetellen als ze geen vrijwilligerswerk doen. Dat is te veel gezegd en te veel gevraagd. Vrijwilligerswerk is niet iets wat de samenleving kan opdringen; het moet ook uit mensen zelf komen.

Niettemin is het wél goed dat leerlingen van middelbare scholen massaal op maatschappelijke stage gaan. Door die paar dagen vrijwilligerswerk krijgen zij een indruk van wat er nodig is om de samenleving in alle facetten draaiende en leefbaar te houden. Als zij daaruit leren dat het vanzelfsprekend is iets voor een ander te doen: des te beter.