Anders dan Bos voelt Cohen wel voor rode familie

Wouter Bos hield de boot steevast af, maar de nieuwe PvdA-lijsttrekker spreekt zich uit: hij wil een zo progressief mogelijke coalitie.

Een kwartiertje hooguit, wilde Wouter Bos in 2006 uittrekken voor Jan Marijnissen van de Socialistische Partij en Femke Halsema van GroenLinks. Bos had geen trek in een hechte rode familie, die eensgezind optrok naar de Kamerverkiezingen van dat jaar.

Maar verandering van leider doet wonderen en zorgt voor een frisse wind door de PvdA-strategie. Job Cohen had vrijdag nog maar enkele uren zijn kandidatuur voor het lijsttrekkerschap bekend gemaakt en de muren in de richting van de partijen ter linkerzijde werden al een stukje minder hoog. Hoe progressiever hoe liever, zei Cohen zaterdag.

De oud-burgemeester liet daarbij overigens in het midden of hij al vóór de verkiezingen een vorm van samenwerking zoekt, of dat hij op een mogelijke verkiezingsuitslag doelde. Het zou er echter wel op kunnen wijzen, dat Cohen geen heil ziet in de strategie die Bos in ieder geval bij de verkiezingen van 2002 en 2006 koos. Bos presenteerde zich bij die verkiezingen als hét alternatief voor het CDA. In 2003 met diezelfde Cohen als de PvdA-kandidaat voor het premierschap, in 2006 met zichzelf als premierskandidaat.

Maar wat heeft Cohen te winnen met progressieve samenwerking al voor de verkiezingen? Die andere debutant als lijsttrekker, Emile Roemer van de SP, kan niet wachten om daar gesprekken over te beginnen. Halsema, ervarener en daardoor wellicht realistischer, ziet er nog even geen heil in.

Probleem is dat het zo onderhand bijna een wetmatigheid wordt, dat de vleugels in de Nederlandse politiek grofweg even sterk zijn. Het is de vraag of de begrippen rechts en links in de Nederlandse politieke verhoudingen nog wel dezelfde lading dekken als, zeg, twintig jaar geleden, maar laten we dat voor het gemak even aannemen. Vrijwel elke uitslag van Kamerverkiezingen toont dat de twee vleugels tussen 65 en 70 zetels halen. Met uitschieters in 2002, toen rechts de overhand had, en 1998, toen dat voor links gold.

Kiezers wijzigen hun voorkeur nog wel eens, maar vrijwel altijd binnen het eigen blok: van de VVD naar het CDA en omgekeerd, of van GroenLinks naar de PvdA en andersom. Als Cohen een zo progressief mogelijk blok wil in de Tweede Kamer, dan zal hij bij de partijen ter rechterzijde, het CDA, de VVD of de PVV, moeten inbreken en kiezers weg moeten trekken.

Zijn kandidatuur is nog te vers om daar, op grond van welke opiniepeiling dan ook, een zinnige uitspraak over te doen. Laat staan dat duidelijk is welke strategie hij zou dienen te koppelen aan zijn wens.