Waardige oude dag voor Clara II

Koeien mogen bij hem in alle rust naar de dood toeleven. Bert Hollander in Zandhuizen verwacht melk noch vlees. Om de kas van zijn koeienrusthuis te spekken is er zondag een veiling van koeienschilderijen.

Bert Hollander schrobt de roosters achter zijn koeien. Een dagelijkse klus. „Op een gemiddelde boerderij zijn de koeien doorlopend aan de diarree, de dieren lopen de mest dan zelf wel door de roosters”, doceert de eigenaar van het koeienrusthuis. Maar de veertig koeien bij hem in de stal produceren grote, stevige drollen, doordat ze – weet Hollander zeker – ander eten krijgen.

Verstopt in het Friese gehuchtje Zandhuizen, bij Noordwolde, wijdt Bert Hollander (40) zijn leven aan zijn koeien. De missie van Bert en zijn stichting De Leemweg: Opvang en verzorging tot aan de natuurlijke dood.

De veestapel mag lekker liggen in de box, een beetje vreten, en over een paar weken desgewenst kuieren in het weiland. Hollander verlangt niks terug. Hij melkt de koeien niet, en brengt ze na hun dood ook niet naar de slager. Opvallend is dat veel dieren in zijn stal hoorns hebben, een attribuut dat doorgaans als lastig wordt beschouwd en wordt afgezaagd.

Vijftien jaar bestaat de opvang nu. Ooit wilde hij boer worden, vertelt de op zijn dertiende vegetariër geworden Fries. Maar hij zag ervan af toen hij om zich heen zag dat het boerenbedrijf zich vaak lastig verhoudt met natuur- en diervriendelijk werken. Zijn ouders gingen scheiden in 1995 en Bert kon de stal van zijn vader kopen. „In de stal stonden nog twee oude koeien. Zo begon het.”

De Stichting De Leemweg, die het hebben moet van donaties, koopt de koeien aan, net voor ze het slachthuis dreigen in te gaan. In Zandhuizen zelf is plek voor ongeveer veertig geredde runderen, maar een vriend van Hollander verschaft er ook nog een aantal onderdak. Een wachtlijst is er ook al.

„Een gemiddelde Nederlandse koe wordt drie jaar en tien maanden, bij ons is Linda met 24 jaar de oudste”, vertelt Hollander. Hij wijst een koe aan: „Niet allemaal zijn ze stokoud als ze hier komen. Deze is hier geboren. De moeder is hier zwanger gekomen. Zij was ontsnapt uit het slachthuis.”

In een vorig leven werkte Hollander nog als geluidstechnicus voor popbandjes. „Maar het gaat je opbreken dat je vooral ’s nachts leeft.” Het plattelandsbestaan, met om de eenvoudige woning wat kippen en een ondeugende geit, bevalt hem beter. Daarbij heeft Bert ondertussen commercieel instinct ontwikkeld. Toen hij nog geen vriendin had gaf hij zich zelfs op voor ’Boer zoekt vrouw’. „Ik dacht: Mooie reclame voor de stichting. Maar ik werd afgewezen. Ze vonden me te laconiek.”

Nu is er een veiling van schilderijen voor hem op touw gezet in Amsterdam. Voor Boer Bert, staat er op het publiciteitsmateriaal. Hollander vindt dat maar infantiel klinken: Boer Bert. Maar voor de goede zaak moet je wat overhebben.

Dianne te Mebel is initiatiefnemer van de veiling. Zij is kapper in Amsterdam, waar ze een salon in natuurlijk haarverven drijft. „Mijn hart ligt bij alles wat groen, duurzaam en eerlijk is”, motiveert Te Mebel haar initiatief, waarvoor ze vijfenvijftig schilders wist te strikken, alsmede sponsor Eru Goudkuipje. Te Mebel zag Boer Bert afgelopen november op televisie, in het KRO-programma ’De Wandeling’. „Ik was aan het zappen en stuitte op een man in het weiland, met koeien met hoorns, die als hondjes om hem heen dartelden. Wat een schattigheid.” Toen ze hoorde dat Hollander alles belangeloos doet en amper een inkomen heeft, vroeg ze zich af hoe ze hem kon helpen. „Ik had mijn fooienpotje kunnen omkeren, maar dat had niks opgeleverd.”

Een enkele kunstenaar portretteerde een Zandhuizer koe, maar de meeste schilders namen zo maar een koe als model. Hollander bestrijdt dat de afdankertjes die hij heeft staan geen aantrekkelijke schildersmodellen zouden zijn. „Als je het karakter maar weet te vangen.”

Het grootste en zwaarste rund van zijn stal staat! Voor Hollander het moment de dagelijkse verzorging in te zetten. Nu de stier in de benen is, kan hij de hoeven behandelen met ontsmettende spray. Gevaarlijk? Welnee. „Het is niet zo dat een stier voortdurend mensen aanvalt. Het enige wat hij doet is de kudde beschermen.”

Deze stier heeft een aangepaste box, omdat hij gehandicapt is. Maar onder de hoede van Hollander is hij al een heel stuk opgeknapt. „Toen hij hier kwam zat hij op twee liter medicijnen per dag. Nu krijgt hij niks meer.”

De boer zegt dat hij het verrassend vindt hoe goed een koe is op te voeden. „Ga weg, keer om, ze luisteren naar mij.” Maar bij de omvangrijke Andrea is dat deze ochtend toch de vraag. Ondanks aansporingen van Bert om overeind te komen, blijft het dier half op de knieën liggen, niet bij machte de poten verder te strekken. „Andrea, zet even door”, commandeert Hollander. Dan pakt hij er een stroomapparaatje bij en dient de koe een schok toe. Het dier gaat eindelijk staan. Niks zielig. „Als ik het niet doe, ligt ze over twee dagen in de destructiebak. Rust roest.”