’Ook analfabeet moet kunnen stemmen’

Laaggeletterden hebben moeite met stemmen, bleek bij de verkiezingen. Het probleem moet meer aandacht krijgen, vindt de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb.

Burgemeesters en staatssecretaris Ank Bijleveld van binnenlandse zaken moeten nagaan op welke wijze analfabeten hun stem kunnen uitbrengen bij verkiezingen.

„Het kan in Nederland niet zo zijn dat er gezegd wordt: ’U bent analfabeet, dus u kunt niet deelnemen aan een democratisch proces als de verkiezingen”, zei gisteren burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam. „Ik vind dat hierover moet worden nagedacht. Als je niet kunt lezen of schrijven, is dat een probleem. Maar kiezen is wél democratie. Nu is het zo dat als je niet lezen of schrijven kunt, je eigenlijk ook niet kunt stemmen.”

De burgemeester zei dit bij een bezoek aan honderden ambtenaren in Rotterdam, die gisteren, vanwege onregelmatigheden, de 220.000 stemmen van de raadsverkiezingen van 3 maart hertelden. Een van de problemen bij die verkiezingen was de bepaling in de Kieswet dat maar één persoon tegelijk in het stemhokje mag. In de praktijk werden in Rotterdam in stemhokjes meer mensen toegestaan. Medewerkers van stembureaus hielpen, in strijd met de Kieswet, ook kiezers bij het invullen van hun biljet. Daarnaast deden zich tal van andere incidenten voor.

Aboutaleb kondigde aan dat de bezetting van de bijna driehonderd stembureaus in Rotterdam ’professioneler’ wordt en vermoedelijk geheel uit ambtenaren gaat bestaan. Ook wil hij in de buurt van gevoelige stembureaus ’meer ogen’, bijvoorbeeld van stadswachten.

De Rotterdamse burgemeester wil dat er landelijk gekeken wordt naar het probleem voor de analfabeet in het kieslokaal. Zelf zal de burgemeester er met ambtgenoten over praten, maar voor het overige zal hij zich terughoudend opstellen.

Aboutaleb erkende gisteren dat in Rotterdam hulp aan analfabeten in stembureaus ’gevoelig’ ligt omdat ’hier alles wordt gepolitiseerd’. „Maar toch moet het anders en beter”, vindt hij. „Het is een landelijk probleem en de taferelen die we vorige week in Rotterdam zagen, wil ik niet meer”.

In Nederland wonen ongeveer anderhalf miljoen mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Van hen zijn 250.000 mensen analfabeet. Een van de problemen is dat het in een stemlokaal lastig is om vast te stellen of iemand echt analfabeet is.

Een deel van de oplossing zou ook kunnen liggen in het gebruik van stemcomputers. Begin maart liet het Genootschap van Burgemeesters al weten het rode potlood af te willen schaffen vanwege het omslachtige proces en de grotere kans op fouten.