Drie partijen bijna even groot

In de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen zijn PvdA, CDA en VVD vrijwel even groot. De PVV debuteert overtuigend.

De PVV heeft een overtuigend debuut gemaakt in de lokale politiek. De partij van Geert Wilders is bij de gemeenteraadsverkiezingen van gisteren in Almere de grootste partij geworden. In Den Haag – de andere stad waar de PVV meedeed – eindigde de partij als tweede achter de PvdA.

Partijleider Wilders noemde het resultaat ’een springplank’ naar de Kamerverkiezingen van 9 juni. „Dan zouden we wel eens de grootste partij van Nederland kunnen worden”, zo vertaalde hij de uitslag van gisteren naar de Kamerverkiezingen.

Ook zijn collega’s van de andere politieke partijen grepen de raadsverkiezingen aan voor een vooruitblik naar 9 juni.

Het CDA van demissionair premier Balkenende zet in op een race met de PvdA om de positie van grootste partij, die doorgaans het initiatief krijgt in de pogingen om een nieuw kabinet te vormen. Balkenende hield zich gisteren vast aan het feit dat de christen-democraten – achter de lokale partijen – weer de grootste landelijke partij leek te worden. Dat bleek laat op de avond twijfelachtig: de PvdA leidde toen. Toch verloren de sociaal-democraten. In Utrecht moesten ze GroenLinks laten voorgaan als grootste partij. In Rotterdam, vier jaar geleden heroverd op de politieke erfgenamen van Pim Fortuyn, eindigde de stembusstrijd in een nek-aan-nekrace met Leefbaar Rotterdam: met bijna alle stemmen geteld hadden beide partijen 14 raadszetels. Leefbaar Rotterdam vroeg daarop om een hertelling van de stemmen.

De PvdA had op verlies gerekend. De sociaal-democraten leverden gisteren meer dan 350 zetels in. Niettemin vond voorman Bos dat het verlies mee viel. De PvdA had vier jaar geleden uitzonderlijk goed gescoord. Nu bleef de partij in Den Haag tot opluchting van Bos de grootste, evenals in Amsterdam hoewel ze in beide steden zetels inleverden.

Naast GroenLinks won ook D66. „We zijn weer overal in Nederland aanwezig”, aldus politiek leider Pechtold.

De SP keek tegen een fors verlies aan. Omgerekend naar de Kamerverkiezingen zou de partij volgens een peiling zakken van 25 naar elf zetels.

De partij van Verdonk, TON, deed in 41 gemeenten mee. Na haar debuut in de fusiegemeente Zuidplas (2 zetels) wist de partij haar lokale positie te verstevigen door in een aantal andere gemeenten haar entree te maken. In Den Helder werd TON de tweede partij.

Als enige coalitiepartij wist de ChristenUnie winst te boeken. Partijleider Rouvoet zag dat als een bevestiging dat zijn christelijk-sociale partij een betrouwbare bestuurderspartij is geworden.

Landelijk vertaald zijn CDA, PvdA, PVV en VVD ongeveer even groot geworden. Daarnaast ontlopen GroenLinks, SP en D66 elkaar niet veel in sterkte. Dat betekent dat voor de vorming van een kabinet wel eens vier partijen nodig kunnen zijn. Daarmee staat Nederland na de verkiezingen voor de Tweede Kamer waarschijnlijk een lange moeizame kabinetsformatie te wachten.