Lot en logica verdragen elkaar niet

We gaan naar Lourdes, het populaire pelgrimsoord in de Pyreneeën, waar de Oostenrijkse regisseuse Jessica Hausner ons opwacht met een mirakel, en leert dat ’s Heren wegen ondoorgrondelijk zijn.

Hausner betoont zich op locatie in Lourdes, tussen de vele rolstoelers die op lichamelijke genezing hopen of op z’n minst op wat spirituele troost, vooral een voorbeeldig evenwichtskunstenaar. Haar hoofdpersoon is een ms-patiënte, een jonge vrouw die haar armen en benen niet kan bewegen.

]]>

Christine, door de Franse actrice Sylvie Testud gespeeld als een prachtige, vrouwelijke variant van Buster Keaton, brengt geen bezoek aan het bedevaartsoord uit religieuze overtuiging. Voor haar is het meer een uitstapje, een mogelijkheid om op reis te gaan en onder de mensen te zijn. De jonge vrijwilligster van de Orde van Malta die haar is toegewezen, en die haar voedt en voortduwt, straalt ook eerder aardse begeerte dan hemelse overgave of christelijke naastenliefde uit.

Bij Hausner draait het tegelijk om het wonderlijke en het banale, en ze is een ster om die twee zaken, die ons leven op aarde zo bepalen, in evenwicht te brengen en te houden. Zo is in ieder geval ook de reactie op het mirakel. Er wordt met bewondering gereageerd, maar ook met afgunst (waarom zij wel en ik niet?) en twijfel (het zal wel tijdelijk zijn).

En waarom overkomt het uitgerekend Christine? Komt het door de val van Cécile, de leidster, dat Christine opeens opstaat? Komt het door de gebeden van haar kamergenote? Door het heilig water? Door haar eigen vurige wens om een ’normaal’ leven te leiden? Is het misschien gewoon inherent aan haar ziekte? Naar gelang het miraculeuze verhaal vordert, wordt Hausner een soort meester van het ambivalente en het absurde.

Ze klopt aan bij haar voorbeelden Jacques Tati met de subtiele visuele komedie, en Carl Theodor Dreyer, de oude Deense expert van het religieus getinte psychodrama, om vervolgens een volkomen eigen en opmerkelijk tijdloos universum te scheppen, waarin het leven vooral een grillige aangelegenheid is, en lot en logica elkaar maar niet verdragen.

In Oostenrijk is momenteel een opmerkelijke groep cineasten actief, en dan gaat het niet alleen over Michael Haneke en Ulrich Seidl, maar ook over een formidabele thriller-regisseur als Götz Spielmann (’Revanche’) en een invloedrijk documentarist als Hubert Sauper (’Darwin’s Nightmare’). Voeg daarbij het Weense wonderkind Jessica Hausner.