Politieke strijd op straat

weblog Uitbundig toeterende auto¿s op straat. Normaal betekent dat in Koerdistan dat bruiloftsgasten zich verplaatsen. Nu zijn het aanhangers van politieke partijen die luidruchtig getuigen van hun voorkeur.

Irak mag 7 maart naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. De campagnes daarvoor zijn al een paar weken volop bezig. In Nederland zijn de verkiezingscampagnes vooral bedoeld om mensen over te halen op een bepaalde partij te stemmen. In Iraaks Koerdistan om te tonen hoe groot en belangrijk een partij is, en om ervoor uit te komen waar je op stemt. Hier zijn de verkiezingen uitgelopen op een intern-Koerdische confrontatie. Op een strijd tussen de nieuwe oppositielijst die in juli bij de verkiezingen voor een Koerdisch parlement bijna een kwart van de stemmen won, en de twee gevestigde regeringspartijen.

Die strijd wordt uitgevochten in mijn woonplaats Suleymania. Nergens anders hangen de straten zo vol met vlaggetjes en posters, nergens anders is de strijd zo verhit dat het tot gewonden heeft geleid. In Suleymania is er letterlijk een verkiezingsstrijd, want de PUK wil hoe dan ook stemmen terugwinnen die ze in juli verloor aan Listi Gorran, de Veranderingslijst. De partij werd hier toen gehalveerd.

Net als in juli is de hoofdstraat, Salimstreet, al avonden achtereen het toneel van die strijd. Hier rijden vele tientallen auto¿s die beplakt zijn met posters en vlaggen en soms zelfs in de partijkleuren geschilderd, toeterend heen en weer. Jongeren rolschaatsen en brommeren er tussendoor, soms baldadig de weg versperrend. In juli was het een straatfeest, en tot vorige week was het vooral een openlijke competitie tussen aanhangers van de PUK en die van Gorran: wie weet er de meeste, luidste en meest actieve aanhang op straat te krijgen. Een ietwat oneerlijke strijd, omdat de PUK als regeringspartij meer middelen heeft. Taxi-chauffeurs krijgen bijvoorbeeld geld aangeboden, en goedkope benzine, als ze hun auto tooien met een PUK-vlag. Een aanbod waar opvallend weinig op wordt ingegaan.

Ook het hoofdkwartier van de PUK ligt aan Salimstreet. En daar vond vorige week een gewelddadig incident plaats, toen een groepje aanhangers van Gorran in confrontatie raakte met de politie. Er vielen schoten en gewonden, van wie een zelfs ernstig. Allen, ook die ernstig gewonde, zijn gearresteerd. De avond erop werd er op, of eigenlijk over het hoofdkwartier geschoten. En nog een avond later zat ik in een restaurant in de buurt toen de politie voor de deur in de lucht schoot om mensen te dwingen zich te verspreiden.

Die verhitte sfeer leidt tot zorg. Want veel Koerden zullen je vertellen dat de burgeroorlog van midden jaren negentig ook zo begonnen is – tussen PUK en KDP, die nu samen de regering vormen. Verhitte scheldpartijen in de media leidden toen tot geweld dat de Koerden veel goodwill kostte. Die scheldpartijen zijn er nu ook, tussen de PUK-politici en hun vroegere kameraden die zich in Gorran hebben verzameld.

De politieke leiders zagen het gevaar, en besloten het straatfeest in Salimstreet te verbieden. Salimstraat is nu voor de PUK-aanhangers, die van Gorran zijn verbannen naar de omgeving van het hoofdkwartier van hun beweging. Dat haalde de lont eruit, maar ook de zin, want er is geen zichtbare competitie meer om aantallen.

Daarmee zijn de groepjes auto’s met vlaggen en strijdliederen op Salimstraat vooral hinderlijk geworden, en een reden om te mopperen, zoals ik een paar avonden geleden in de taxi naar huis nog ondervond. De chauffeur wilde graag kwijt dat hij niets van die aanhangers en hun partij moest hebben, en hij liet zich echt niet omkopen om hun vlag te voeren. Een corrupt zooitje, was zijn analyse, en slechte bestuurders. Niet dat hij positiever dacht over de tegenpartij, Gorran. Maar hij wilde de PUK afstraffen, en zou alleen daarom op Gorran gaan stemmen.

Taxichauffeurs zijn een dankbare bron voor journalisten, al geven we dat niet graag toe. Maar ook uit gesprekken met anderen maak ik op dat de PUK een verloren strijd voert. Gorran krijgt nog meer stemmen dan in juli, zo lijkt het. Voor Koerdistan maakt dat officieel niet uit, want dit gaat over Bagdad – en daar zullen de Koerdische partijen wel weer een front vormen tegen de Arabische, is de verwachting. Maar het maakt wel uit voor de verhoudingen in de Koerdische politiek – om dezelfde reden als waarom de gemeenteraadsverkiezingen in Nederland ook al niet alleen om de lokale politiek gaan. Wint Gorran extra stemmen, dan wordt de beweging nog meer een factor waarmee politiek moet worden gerekend.