Geschiedenis wordt geschreven

weblog Twee feestjes waren er op verkiezingsavond in Suleymania. De twee concurrerende partijen meenden allebei gewonnen te hebben. Duizenden Koerden dansten op straat en zwaaiden met hun groene of blauwe vlaggen.

Die feestjes sloten een saaie verkiezingsdag af in Suleymania. Ik was in mijn woonplaats gebleven omdat ik daar het vuurwerk verwachtte. Al weken probeerden aanhangers van de tweede grootste partij in Iraaks Koerdistan, de PUK, en haar afsplitsing Listi Gorran (de Veranderingslijst) elkaar de loef af te steken met toeterdemonstraties in de stad. Voor de PUK was het van groot belang stemmen terug te winnen die bij de Koerdische parlementsverkiezingen in juli door Gorran waren afgesnoept.

Het ging er soms hard aan toe. Meerdere Gorran-sympathisanten raakten gewond toen in het nauw gedreven veiligheidsmensen het vuur op ze openden. Sommige journalisten werden hardhandig aangepakt, vooral door de veiligheidsdienst van de PUK. De onafhankelijke krant Hawlati wijdde er een bijna geheel grijze voorpagina aan, met slechts woorden die zich laten vertalen als ,,Zij hebben de wapens, wij de pennen.¿¿

Die pennen van de onafhankelijke media waren essentieel om kiezers te informeren welke keuzes ze hadden. De partijmedia waren met de start van de verkiezingscampagnes in propagandamachines veranderd – een proces dat ik nu een paar keer heb meegemaakt, en waar ik nog steeds verdrietig van word. Alle vooruitgang staat een paar weken in de ijskast. Ik hou mezelf maar voor dat ook mijn eigen krant ooit een partijkrant was, met een vooraanstaande politicus aan het roer – en dat je dat nu niet meer zou zeggen.

Na alle vuur van de verkiezingscampagnes waren de verkiezingen tam. Ik liep de stembureaus af en zocht naar fraudemogelijkheden, want daar had iedereen het over. Ik zag er weinig, al hoorde ik wel van spaakgelopen pogingen van politieke functionarissen om extra stemmen te vergaren. Verhalen over mensen die hun vinger in olijfolie doopten om na het stemmen de inkt te kunnen afwassen en meerdere keren bij verschillende stembureaus te gaan stemmen geloof ik niet; dat kan alleen als ze andere id-kaarten hebben onder namen die ook geregistreerd staan en dat vergt wel erg veel organisatie.

Ik stuittte juist op wanhopige mensen die wilden stemmen, maar dat niet konden omdat ze niet geregistreerd stonden. Ik volgde een Britse Koerd die naar een speciaal stembureau was gestuurd voor mensen zoals hij die wel een voedselkaart hebben maar wiens naam niet bij het stembureau geregistreerd was, en zag hoe tevreden hij uiteindelijk stemde. In een speciale procedure, die mij ook behoorlijk waterdicht leek. Een andere Britse Koerd zocht buiten het stemlokaal vergeefs naar zijn naam op de lijsten die buiten aangeplakt waren – maar hij had dan ook aan niemand laten weten dat hij weer in Koerdistan was.

Ik was onder de indruk van het enthousiasme, en ook van het doorzettingsvermogen waar ik de Koerden niet om ken, om die stem uit te brengen. Nationalisme? Misschien, want de verkiezingen gingen over de Koerdische invloed in Bagdad. Maar het is ook logisch; als je decennialang door die centrale regering door de mangel bent gehaald, wil je daar iets aan doen. En dat kan door zelf mee te gaan regeren.

Indruk maakten ook de vrouwen. Ze leken de verkiezingen in Iraaks Koerdistan wel te leiden. Tegen de stroom in, want zo zit deze mannenmaatschappij niet in elkaar, leidden ze stemlokalen en stembureaus. Vriendelijk, efficient en zorgvuldig. Tot ieders tevredenheid.

Ik zag vooral ook een verdraagzaamheid, die me optimistisch stemt. PUK- en Gorran-waarnemers die als goede vrienden naast elkaar in de schoolbankjes in de stemlokalen zaten. Ze hadden de strijd van de afgelopen weken achter zich gelaten. De beledigingen over en weer, de ontslagen van overgelopen PUK-ambtenaren, de gewonden, de aanvallen op Gorran-leden, het was even allemaal vergeten.

En bij die stemming pasten de twee feestjes. Gorran vierde feest, want het is nu de grootste partij in de stad Suleymania, met zo¿n 46 procent van de stemmen, volgens de eerste voorlopige uitlsagen. De PUK vierde feest, omdat dit beeld zich beperkt tot Suleymania, en ze zich elders redelijk staande wist te houden. Daarmee kan de PUK samen met de KDP in het Kurdistaniblok werken aan een coalitie met soennieten of sjiieten in Bagdad.

Suleymania schrijft geschiedenis. Hier hebben Irakezen geleerd wat politiek betekent. Dat politieke strijd met woorden wordt gestreden, en niet met geweld. En dat uiteindelijk iedereen met elkaar moet kunnen samenleven en zelfs samenwerken, als het gemeenschappelijke belang dat vereist.