’Stelsel voor ouderen- en thuiszorg moet totaal anders’

De ouderen- en thuiszorg moet fundamenteel anders. De cliënt moet het voor het zeggen krijgen, maar moet ook minder afhankelijk worden.

Dat is de strekking van de stelselherziening die koepelorganisatie Actiz op voorstel van een groep experts bepleit in thuis- en ouderenzorg. De vierhonderd bij Actiz aangesloten zorginstellingen leveren zorg aan twee miljoen mensen. Ze vrezen dat zonder ingrijpen de zorg onbetaalbaar wordt.

Voorop staat dat iedereen die echt niet zonder thuis- of ouderenzorg kan, daarop moet kunnen blijven rekenen. Maar niet eerder dan nadat in eigen kring een oplossing is gezocht, bijvoorbeeld door het inschakelen van een familielid of buur (mantelzorg). De professionele zorgverlener moet daarbij vooral ondersteunen, coachen en kennis overdragen, zodat de uiteindelijke inzet van de professional beperkt blijft.

Daarnaast wil Actiz dat zorg waarmee vrijwel iedereen te maken krijgt, voor eigen rekening komt. Deze ’kosten van het leven’, zoals hulpmiddelen (leesbril, rollator) maar ook bijvoorbeeld persoonlijke verzorging kunnen worden betaald uit een ’zorgpensioen’ dat net als het gewone pensioen moet worden bijeen gespaard. Dat zelf opgebouwde zorgpensioen prikkelt meer tot zuinigheid dan een anonieme AWBZ-regeling, denkt Actiz. Het zorgpensioen moet bovendien eerst worden ’opgegeten’ voordat iemand een beroep kan doen op de collectieve AWBZ.

De toekomstige cliënt moet bovendien meer te zeggen krijgen. Nu is hij nog sterk afhankelijk van zijn zorgverlener, op termijn moet hij ’aan het stuur zitten’ en zelf bepalen hoe of wat hij inkoopt. Daarnaast wil Actiz dat cliënten, indien mogelijk, actief gaan werken aan herstel en zelfredzaamheid.

„We bepleiten een cultuuromslag”, zegt Actiz-directeur Aad Koster. „Eigenlijk moeten we ernaar toe dat zorginstellingen, bestuurders en personeel zichzelf overbodig maken. En dat is wel anders dan nu, waarin zorgverleners met vaste tarieven worden beloond voor ieder geleverd uur.”