’Vrouwen komen minder aan als ze alcohol drinken’

Het is weer zo’n fantastisch resultaat dat ongetwijfeld met veel gejuich zal worden ontvangen. Vrouwen die matig drinken, melden Amerikaanse wetenschappers deze week, komen minder snel aan dan geheelonthoudsters. En stevige inneemsters hebben nóg minder kans op vetrollen.

Hier klopt iets niet, voel je aan je water. Alcohol bevat 70 kilocalorieën per glas. Bij vrouwen die overconsumeren, gaat dat direct op de heupen zitten. En bij mannen op de buik: de ’bierbuik’ is niet voor niets wijdverbreid.

De Amerikanen komen in het vakblad Archives of Internal Medicine tot een andere conclusie. Dertien jaar lang volgden ze bijna 20.000 vrouwen. Aanvankelijk hadden die een normaal gewicht. Pas na enige tijd zetten zich overtollige pondjes af. Dat gebeurde vreemd genoeg sneller naarmate vrouwen minder dronken. Degenen die meer dan drie glazen per dag achterover sloegen, kwamen uiteindelijk maar 1,5 kilo aan; een half tot anderhalf glas tikte met 3 kilo al harder aan; en geheelonthoudsters werden met ruim 3,5 kilo het zwaarst.

Kennelijk helpt alcohol tegen overgewicht, redeneren de Amerikanen. De deskundigen keken ook naar allerlei andere verschillen tussen de vrouwen, zoals eetpatroon, beweging, leeftijd, ras en het gebruik van hormoon- en vitaminepillen. Maar zelfs als ze al die variabelen in hun uitgekiende rekenmodel meenamen, bleef de alcohol eruit rollen als factor die de extra kilo’s verklaarde.

Martijn Katan, hoogleraar voedingsleer aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, heeft een logischer analyse. „Zware drinksters zijn mager omdat hun ingewanden beschadigd zijn; ze nemen minder voedingsstoffen op. Matige drinksters zijn mager omdat dat hoort bij hun leefwereld. Ze zijn hoger opgeleid, rijker, blanker en minder godsdienstig dan niet-drinksters, en ze roken meer. Ze gaan zondagochtend naar een dure sportschool en bestellen daarna een glas koude Chardonnay met stukjes selderie en bloemkoolroosjes.”

En geheelonthoudsters? Dat zijn, zeker in Amerika, vaak laagopgeleide vrouwen die geen geld hebben om naar de sportschool te gaan. Zij moeten zich tevreden stellen met goedkoop, vet voedsel. „Het zijn bij wijze van spreken vrouwen die zondagochtend eerst gospels zingen in de kerk en daarna slappe koffie drinken met een groot stuk taart. Bij hen slaat de obesitas in alle hevigheid toe.”

Rekenmodellen zijn niet nauwkeurig genoeg om het effect van dit soort sociaal-economische verschillen in leefwijze chirurgisch te verwijderen. En dan krijgt de alcoholconsumptie, als afspiegeling van het sociale milieu, abusievelijk alle credits. Katan: „Het is een schijnverklaring, verstrengeld met de echte verklaring.”

Er zit altijd een zekere foutmarge in metingen van consumptie en gedrag. Dat wreekt zich als de bestudeerde invloeden klein zijn. „Je stuit hier op de grenzen van de observationele epidemiologie”, zegt Katan. „Het gaat om zulke subtiele invloeden dat een wiskundig model al snel niet meer past op de werkelijkheid.”

Concreet hoeven vrouwen dus niet meer alcohol te gaan drinken voor hun figuur? „Alsjeblieft niet! Alcohol verhoogt de kans op borstkanker. Als je wilt afvallen, laat dan liever een maagband aanleggen. Dat lijkt me een stuk veiliger.”