Barroso: EU heeft economisch bestuur nodig

Meer leiding vanuit Brussel moet de Europese economie de komende tien jaar sterker maken. Maar dan moeten de EU-lidstaten wel meewerken.

Als Europa nu geen lessen trekt uit de economische crisis, stevenen we af op een ’verloren decennium’. „We hebben dus meer economische sturing nodig”, zei voorzitter Barroso van de Europese Commissie gisteren in Brussel.

In een nieuw plan voor de periode tot 2020 stelt hij innovatie, duurzaamheid en werkgelegenheid voorop. De lidstaten moeten straks jaarlijks hun vorderingen rapporteren, maar ze hoeven niet te vrezen voor sancties uit Brussel.

Het nieuwe plan is de opvolger van de Lissabon-strategie, die Europa in de afgelopen tien jaar tot ’de meest dynamische economie ter wereld’ moest maken. Barroso gaf gisteren toe dat hij nooit geloofd heeft in dat doel. „Het was te ambitieus.”

De ambities zijn dus bijgesteld. Volgens een eerdere versie zou dit plan een groei van 2 procent per jaar en meer dan vijf miljoen banen opleveren. Die cijfers zijn geschrapt. „We kunnen nu niet zeggen waar we in 2020 staan”, aldus Barroso.

Het plan stelt vijf concrete doelen: werk voor 75 procent van de volwassenen, 3 procent van het nationaal inkomen voor onderzoek en ontwikkeling, het halen van de klimaatdoelstellingen, minder vroegtijdige schoolverlaters en meer jongeren met een diploma van het hoger onderwijs. Ten slotte moet het aantal armen in Europa fors omlaag.

Barroso beklemtoonde de sociale kant. „We hebben meer banen en betere levens nodig voor de Europese burger.” Toch ademt het nieuwe plan vooral een liberale geest, met een sterke nadruk op meer concurrentie en op verdere eenwording van de interne markt, ook voor de diensten.

De eurocrisis in Griekenland maakt duidelijk hoe afhankelijk de Europese economieën van elkaar zijn, aldus de commissievoorzitter. „De verschillen tussen lidstaten hebben gevolgen voor iedereen. Dus is er meer coördinatie nodig.”

De landen moeten straks allemaal een nationaal plan opstellen, dat jaarlijks door Brussel wordt gecontroleerd. Mocht het beleid niet in overeenstemming zijn met de afspraken, dan kan de commissie een waarschuwing geven.

Sancties voor landen die te weinig doen aan het verbeteren van hun economie, zoals eerder bepleit door EU-voorzitter Spanje, komen er niet. „Daar is geen juridische basis voor”, aldus Barroso. De Duitse bondskanselier Merkel heeft onlangs gezegd dat ze geen straffen of sancties uit Brussel wil. Ook Nederland en Groot-Brittannië zien daar weinig in.

Diezelfde landen hebben ook hun bedenkingen bij meer economische sturing door Brussel. Premier Balkenende maakte na een Europese top in februari nog duidelijk dat een ’economische regering’ hem te ver gaat. De Franse president Sarkozy pleit daar al langere tijd voor.

Barroso deed een oproep aan de lidstaten om van dit plan een succes te maken. „We moeten eerlijk zijn: Als de lidstaten niet willen, gebeurt er niets.” Volgende maand bespreken de regeringsleiders het plan in Brussel, in juni moeten ze de knoop doorhakken.

Maar de eerste reacties zijn niet erg positief. De liberalen in het Europees Parlement zien er wel wat in, de sociaal-democraten en de groenen vinden het helemaal niets. Zij willen een veel sterkere nadruk op nieuwe banen en groene technologie.

Daniel Gros, hoofd van de Brusselse denktank Centre for European Policy Studies, is ook sceptisch. „Ik zie geen echte nieuwe elementen in dit programma”, zei Gros tegen persbureau Reuters. „Waarom zou dit wel werken als het vorige dat niet deed?”