Beloon leerlingen voor goede prestaties

Prikkel leerlingen met een achterstand door ze geld te geven voor goede cijfers. Dat is goedkoper dan een jaar extra op de basisschool.

De Onderwijsraad komt met adviezen om de mindere prestaties van lagere sociaal-economische milieus aan te pakken. De suggesties zijn kostbaar. Uit de Verenigde Staten kwam recentelijk een goedkoop middel om de prestaties van deze kinderen te verhogen. Scholen betalen leerlingen contant uit voor hogere prestaties.

Een leerling krijgt 40 euro voor iedere tien op zijn rapport, 30 euro voor iedere negen, aflopend tot één euro voor een zes. Dit is de simpele methode waarmee een aantal Amerikaanse scholen met private gelden zogenaamde ’underachievers’ boven hun niveau lieten functioneren. Gemiddeld kost het een school 200 euro per leerling per jaar inclusief administratie. Vele malen goedkoper dus dan het creëren van kopklassen of het opzetten van leerwegondersteund onderwijs. Maar niet alleen om deze reden zou het een passende oplossing zijn in het Nederlandse onderwijssysteem.

Orthopedagoge Astrid Boon begon een aantal jaren geleden met haar campagne voor echte straffen. Straffen moet irritant genoeg zijn anders werken ze niet. Met succes: Ook ouders beginnen het nut in te zien van strengere maatregelen. Aan de andere kant van de medaille blijven de beloningen die het onderwijs biedt achter. Er zijn maar weinig dingen die een scholier als beloning ervaart voor zijn prestaties of gedrag. Geld is duidelijk een echte beloning. Met name leerlingen uit lagere economische milieus gaan hierdoor harder hun best doen.

Maar ook voor andere leerlingen is zo’n aanpak goed. In Nederland heerst in alle lagen van het onderwijs een zesjescultuur. Een zes is toch voldoende? Door middel van dit beloningsmechanisme kunnen scholen laten zien dat een zes geen noemenswaardige prestatie is. De echte beloningen beginnen pas bij een acht of hoger. Wie in al zijn vakken goed scoort kan een flink geld bedrag krijgen bij ieder rapport.

Dit is met name goed voor leerlingen die expres slechter presteren uit angst om voor bolleboos te worden uitgemaakt. Goede prestaties worden voor leerlingen makkelijker om te verdedigen: „Hoe bedoel je ijverig? Ik ben gewoon aan het sparen voor een x-box.”

Kritiek op zo’n systeem is er natuurlijk ook, op voorhand eigenlijk al. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als zo’n systeem komt te vervallen? ’Niets’, meent de Amerikaanse onderzoeker Kirabo Jackson. De prestaties blijven ook na het programma beter. En er is minder uitval na het eerste jaar op de vervolgopleiding. Kennelijk wordt ook een bron van innerlijke motivatie aangeboord. Kinderen krijgen meer lol in leren.

Het ministerie van onderwijs zou er goed aan doen ook deze mogelijkheid te onderzoeken. Deze aanpak is aanzienlijker goedkoper dan het huidige beleid of de voorgestelde maatregelen, en is ook zelfs op latere leeftijd effectief. Bovendien worden docenten en scholen er niet door belast. Maar wat het meeste telt zijn de goede effecten op de leerlingen zelf, die dan ook echt iets hebben om hun best voor te doen.