Eerwraak laat zich niet stoppen door kastjes of bandjes

Daar waren ze weer: de ontdane buurtgenoten, de rood-witte afzetlinten, de knuffels, de bloemen, het doodgewone huis op een doodgewoon woonerf, in een doodgewone nieuwbouwwijk van een doodgewone provincieplaats. (Horen we ooit van een gezinsmoord in het centrum van pakweg Den Haag, Utrecht of Amsterdam?)

Alleen nu geen verhalen over de vader die eigenlijk zo’n aardige vent was, over de kinderen die zo vrolijk op straat speelden, over de moeder aan wie je ook al niks kon merken – dus hoe was het mogelijk.

De tragedie die zich zaterdag in Zierikzee voltrok was juist allesbehalve een verrassing. De Iraakse man die zijn vrouw verwondde, twee van hun kinderen doodde en daarna zichzelf in een park naar gene zijde hielp, was al eerder veroordeeld voor geweldpleging, en had een ’contactverbod’. Bovendien bleek de vrouw de afgelopen maanden overal – tot bij de lokale pers en de burgemeester aan toe – gemeld te hebben dat ze in doodsangst verkeerde voor haar echtgenoot.

Het dringende advies om met haar kinderen te verhuizen naar een opvanghuis legde ze naast zich neer. Dat was zinloos, vond ze. „Daar ben ik ook bang”, zei ze begin januari tegen de regionale krant. „Hij zegt dat hij me altijd weet te vinden.”

Er dreigde, kortom, eerwraak – een van die exotische gebruiken die wij het liefst zouden negeren omdat we ze ten diepste niet kunnen begrijpen. Maar de vrouw wist zeker dat ze zou worden afgestraft – hoe dan ook, waar dan ook, wanneer dan ook.

Dat ze twee maanden later haar gruwelijke gelijk kreeg was al erg genoeg. Wat het zo mogelijk nog erger maakte was het gezelschapsspel dat zich daarna ontvouwde: wie konden we de schuld nu eens fijn in de schoenen schuiven?

Maandagavond was daar bij Nova een onfris staaltje van te zien. De rechtbank wees naar het openbaar ministerie. Er waren ’geen concrete aanwijzingen’ binnengekomen dat het mis had kunnen lopen. En wij kunnen wel een contactverbod opleggen, zei de woordvoerster, maar het is aan het openbaar ministerie om dat te handhaven. Nou, zei het OM, dan moet er wel een melding komen als het verbod wordt overtreden. En die is niet gedaan. Een deskundige in de studio wees op haar beurt naar de burgemeester van Schouwen-Duiveland. Hij had gebruik moeten maken van zijn speciale bevoegdheden door de Irakees met een ’civielrechtelijke machtiging’ te laten opnemen.

En het gepingpong hield maar niet op. Een dag later moest de rechtbank erkennen dat het OM wel degelijk had gewaarschuwd dat er eerwraak dreigde, maar in zijn oneindige wijsheid had besloten de man toch vrij te laten. De ’belangen van de verdachte’ wogen zwaarder dan die van justitie, aldus een verklaring van de rechtbank gisteren in de Volkskrant. De ’belangen van de verdachte’ – het stond er echt.

Ook zoemde rond dat een ’Aware-kastje’ – een apparaatje waarmee de bedreigde alarm kan slaan zodra de stalker opduikt – beslist uitkomst had kunnen bieden. En anders toch zeker de elektronische enkelband.

Zou het heus?

Huiselijk geweld is, met in Nederland jaarlijks zo’n zestigduizend meldingen, een groot kwaad dat ferme bestrijding verdient. Maar de eerwraakvariant laat zich niet stoppen door kastjes of enkelbanden. En zelfs niet door de potentiële dader op te bergen. Tegen de journalist van de lokale krant, zo bleek uit de Nova-uitzending, had de vrouw gezegd: „Als mijn man het niet doet, zijn het wel vrienden van hem.”

Een denktrant waarin mensenlevens moeten wijken voor gekrenkte ego’s – wie de remedie daartegen weet mag het zeggen.