Onbevoegde docent kan alleen een praktische en tijdelijke oplossing zijn

Een leraar natuurkunde op het vwo die in de onderbouw ook scheikunde geeft, een docent Engels op het vmbo die er een paar uur Nederlands bij doet in de brugklas – hoe erg is dat? Deze docenten zijn weliswaar onbevoegd, maar een ramp is het ontbreken van het juiste diploma niet, zegt de voorzitter van de VO-raad Sjoerd Slagter. De leraren hebben genoeg kennis om een vak te kunnen geven dat dichtbij hun eigen terrein ligt. Onbevoegd is in Slagters optiek niet hetzelfde als onbekwaam.

Daar heeft hij op zich gelijk in: er zijn vast onbevoegde leraren die het zelfs beter doen dan docenten die wél de juiste papieren hebben. Maar als uit onderzoek van deze krant blijkt dat in het voortgezet onderwijs bijna een vijfde van de lessen wordt gegeven door mensen zonder een passende opleiding, dan is er alle aanleiding te bekijken hoe dit enorme aantal teruggedrongen kan worden. Want in de onbevoegdheid schuilt wel degelijk een risico: het vakdiploma voor docent is simpelweg een bewijs van kwaliteit en bekwaamheid. Een bevoegde leerkracht is daarom de beste garantie voor goed onderwijs – al is er geen honderd procent zekerheid en hoeven onbevoegden dit gegeven niet op te vatten als een brevet van onvermogen. En het zegt al helemaal niks over hun inzet en betrokkenheid.

De schoolbesturen, die het personeelsbeleid voeren, valt weinig te verwijten. Het kan best eens een praktische oplossing zijn een docent er een paar uur in een aanpalend vak bij te geven, maar werkgevers hebben er geen belang bij op zo'n grote schaal onbevoegden aan te stellen. De vereniging Beter Onderwijs Nederland wil de macht van schoolbesturen inperken ten gunste van overheid en docenten, maar op dit punt is er geen reden schoolbesturen te wantrouwen.

Wel is het verband met het lerarentekort duidelijk. Het net gevallen kabinet maakte er werk van het vak aantrekkelijker te maken, maar de resultaten laten nog op zich wachten. Zo zitten er nog maar weinig nieuwe docenten in hogere salarisschalen. Dankzij de economische crisis zijn er minder docenten uitgeweken naar een baan buiten het onderwijs. Het tekort is daarom in het voortgezet onderwijs niet zo hard opgelopen als verwacht, maar er blijft een probleem. Scholen hebben nu dus onbevoegden nodig. Maar dat kan alleen een noodmaatregel zijn, nooit een structurele oplossing. Daarvoor is het gevaar van ondeugdelijk onderwijs te groot.